Mükellef haklarında durumumuz


Maliye Bakanlığı, Vergi Usul Kanunu'nda yapılması gereken değişiklikler konusunda hummalı bir çalışma içinde. Yapılması öngörülen düzenlemelerden birisi de mükellef haklarına ilişkin.
Ülkemizde 2005 yılında gelir idaresinin yeniden yapılandırılması çalışmalarına paralel olarak mükellef haklarına da önem verilmesi gereği vurgulanmış ve bunun sonucunda 2006 yılında Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Mükellef Hakları Bildirgesi yayınlanmıştır. Bu tarihten sonra mükellef haklarının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması konusunda kayda değer bir gelişme yaşanmamıştır.

DÜNYADAKİ DURUM
Dünyada mükellef haklarının korunması ve toplumda vergi bilincinin yaygınlaştırılmasına yönelik girişimler İngiltere, ABD ve Avustralya'da başlayıp diğer ülkelere yayılmıştır. Bunun doğal bir sonucu olarak mükellef hakları konusunda pek çok sivil toplum örgütü kurulmuştur.
Günümüzde 45 ülke ve 65 üyeden oluşan Dünya Mükellefler Birliği, mükellef haklarının korunması ve vergi bilincinin yaygınlaştırılması amacıyla tüm dünyada faaliyetlerini sürdürmektedir.
Mükellef haklarının korunmasına yönelik çalışmaların en fazla yoğunlaştığı Avrupa'da ise 29 ülkenin üye olduğu Avrupa Mükellefler Birliği bulunmaktadır. Sivil toplum kuruluşu olarak faaliyetlerini sürdüren bu birlikler, ülkelerde hukuka uygun ve adil vergilemenin hayata geçirilmesi ve mükellef haklarının korunmasına yönelik girişimlerini her geçen gün artırmaktadırlar.

ÖNCÜLÜĞÜ BURSA YAPTI
Türkiye'de ise mükellef haklarıyla bağlantılı bazı dernek ve vakıflar mevcut. Meslek kuruluşları da faaliyet konularıyla ilgili olduğu ölçüde konuya göz kırpıyor. Mükellef haklarının korunması ve geliştirilmesi anlamında güçlü bir yapılanma, ilk kez Bursa'da gerçekleşti.
Bursa'da 21 kurum ve kuruluş bir araya gelerek Mükellef Hakları Platformu'nu kurmuşlardır. Platforma iş dünyası, sivil toplum kuruluşları ve meslek odalarından yoğun destek sağlanmıştır.
Vergileme işlemlerinin hukuka uygun ve adil bir şekilde uygulanması ve bu süreçte mükellef haklarına saygı gösterilmesini isteyen tüm mükellefler; üye oldukları sivil toplum kuruluşları, meslek odaları, iş dünyası veya çalışma hayatını temsil eden kuruluşları aracılığıyla Mükellef Hakları Platformu'na üye olabiliyor. Yani bu platform; Ticaret ve Sanayi Odaları, Esnaf ve Sanatkarlar Odaları, Meslek Odaları, Sanayici ve İşadamları Dernekleri, Üniversiteler ve diğer tüm sivil toplum temsilcilerine açık.

HEDEF VE FAALİYETLER
Platformun öncelikli hedefleri arasında; mükellef haklarının ayrı bir bölüm olarak Vergi Usul Kanunu'nda yer almasını sağlamak, mükellef haklarını ayrıntılı bir şekilde açıklayan yeni bir 'Mükellef Hakları Bildirgesi' yayınlanmasını sağlamak ve mükellef haklarının korunması için ülkemizde de ABD'deki Mükellefin Avukatı İdaresi veya Avrupa'daki Ombudsman benzeri özel bir yapının oluşturulmasını sağlamak yer alıyor. Başkanlığını Doç. Dr. Adnan Gerçek'in yaptığı Mükellef Hakları Platformu'nun yürüteceği başlıca faaliyetler; mükellef hakları ile ilgili araştırmalar yapmak; raporlar hazırlamak; toplantı, konferans ve paneller düzenlemek; mükellef hakları ve vergileme konusunda toplumu bilinçlendirmeye yönelik çalışmalar yapmak olarak sıralanıyor.

Metin Taş-Sezgin Özcan