ÖNDER ÖZSOY

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir




KAMU ALACAĞININ KORUNMASI



Kamu hizmetlerinin finansmanı için gereksinim duyulan mali kaynaklar devletin vergilendirme yetkisini kullanarak karşılanır. Bu da bir toplumda yaşayan herkesin mali gücüne göre vergi ödemesini gerektirir.Devlet Ayrıca ekonomik bakımdan zayıfları koruyarak vatandaşları sosyal güvenliğe kavuşturacak diğer yandan da ekonomik kalkınmayı sağlayabilmeli ve vergiyi, sosyal dengeyi sağlamak ve sosyal sınıf ve gruplar arasındaki gerginliği azaltmak amacı ile kullanmalıdır.

Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu gerçek ve tüzel kişiye vergi mükellefi denir. Vergi Sistemimiz esas itibariyle beyan esasına dayanmaktadır. Beyan esası ise mükelleflerin elde ettiği gelirlerini bizzat kendilerinin İdareye bildirmesine dayalı bir sistemdir. Bu sistemde vergi matrahı mükellef tarafından saptanıp bildirilir.Mükellefin idareye bildirdiği vergi matrahının kanunlara uygunluğu ve doğruluğu Vergi Dairesi tarafından kontrol edilir. Vergi Dairelerince yapılan kontroller neticesinde mükellefin eksik veya hatalı beyanda bulunduğunun ya da hiç beyanda bulunmadığının tespiti hallerinde vergi, vergi idaresince tarh edilir. Verginin tarhı, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağın miktar olarak tespit edilmesidir. Verginin tahakkuku ise, tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken safhaya gelmesidir

.Kamu alacaklarının zamanında tahsilinin tehlikeye düşmesi durumunda bağzı özel koruma tedbirleri alma konusunda kamu idaresine önemli yetkiler vermiştir Bunlar,

Teminat İsteme

Mesela;. Türkiye'de ikametgahı bulunmayan amme borçlusunun durumu, amme alacağının tahsilinin tehlikede olduğunu gösteriyorsa, tahsil dairesi kendisinden teminat isteyebilir.

Teminat olarak,

1. Para,

2. Bankalar ve özel finans kurumlar tarafından verilen süresiz teminat mektupları,

3. Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler

4. Hükümetçe belli edilecek Milli esham ve tahvilat ?Bu esham ve tahvilat, teminatın kabul edilmesine en yakın borsa cetvelleri üzerinden % 15 noksanıyla değerlendirilir.?

5. İlgililer veya ilgililer lehine üçüncü şahıslar tarafından gösterilen ve alacaklı amme idarelerince haciz varakalarına müsteniden haczedilen menkul ve gayrimenkul mallar,

Teminat sonradan tamamen veya kısmen değerini kaybeder veya borç miktarı artarsa, teminatın tamamlanması veya yerine başka teminat gösterilmesi istenir. Borçlu verdiği teminatı kısmen veya tamamen aynı değerde başkalarıyla değiştirebilir Teminat sağlayamayanlar muteber bir şahsı müteselsil kefil ve müşterek müteselsil borçlu gösterebilir. Şahsi kefalet tespit edilecek şartlara uygun olarak noterden tasdikli mukavele ile tesis olunur. üçüncü şahsın kendisine ait malı başkasının borcuna karşılık teminat olarak vermek istemesi halinde, bu iradesini açık bir şekilde gösteren imzalı muvafakat yazısını tahsil dairesine bizzat getirmesi gerekmektedir.Ancak muvafakat yazısının bizzat üçüncü şahıs tarafından getirilmemesi halinde, üçüncü şahıs tarafından imzalanmış ve noter tarafından onaylanmış bir örneğinin tahsil dairesine gönderilmesi yeterli olacaktır.

Muvafakat yazısında; alacaklı tahsil dairesinin ismi, borçlunun adı, soyadı/unvanı, T.C.Kimlik/Vergi kimlik Numarası, borcun türü, dönemi, tutarı, teminatın asli ve fer?i alacakları kapsamak üzere ve 6183 sayılı Kanunun 1 uncu maddesinin (5) numaralı bendi gereğince teminat olarak verildiği, teminat olarak gösterilen menkul ve/veya gayrimenkul malın özellikleri belirtecek ve malın teşhisine yarayacak belge fotokopileri de eklenecektir.

İhtiyati Haciz

Borcun ödeme zamanının gelmemesine rağmen Alacaklının alacağını güvence altına almak üzere önceden haciz işlemine başlatabilir. Bunu nedenleri ise;

1-Teminat istenmesini gerektiren durumların olması

3. Borçlu kaçmışsa veya kaçması, mallarını kaçırması ve hileli yollara sapması ihtimalleri varsa,

4. Borçludan teminat göstermesi istendiği halde belli müddette teminat veya kefil göstermemiş yahut

şahsi kefalet teklifi veya gösterdiği kefil kabul edilmemişse,

5. Mal bildirimine çağrılan borçlu belli müddet içinde mal bildiriminde bulunmamış veya noksan bildirimde bulunmuşsa,

6. Hüküm sadır olmuş bulunsun bulunmasın para cezasını müstelzim fiil dolayı ile amme davası açılmış ise,

7. İptali istenen muamele ve tasarrufun mevzuunu teşkil eden mallar elden çıkarılmış ise

İhtiyati Hacze İtiraz

Haklarında ihtiyati haciz tatbik olunanlar haczin tatbiki, haczin tebliği tarihinden itibaren 7 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde ihtiyati haciz sebebine itiraz edebilirler. İtirazın şekli ve incelenmesi hususunda Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur. Bu ihtilaflar itiraz komisyonlarınca diğer işlere takdimen incelenir ve karara bağlanır. İtiraz komisyonlarının bu konuda verecekleri kararlar kesindir.

İhtiyati Tahakkuk

Vergi dairesi müdürünün yazılı isteği üzerine defterdar, mükellefin henüz tahakkuk etmemiş vergi ve resimlerinden Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek olanlarla bunların zam ve cezalarının derhal tahakkuk ettirilmesi hususunda yazılı emir verebilir.
Vergi dairesi müdürü bu emri derhal tatbik eder:

1-Borçlunun teminat istemesini gerektirecek hallerin olması

2-Borçlunun belli bir ikametgahının olmaması,

3-Mal bildirimine çağrılan borçlunun mal bildiriminde bulunmaması

4-Borçlunun malları gizleme devretme yoluna gitmesi

5-İşletmenin muvazaalı olduğu ve başkasına olduğuna dair deliller elde edilirse ihtiyati tahakkuk ettirilir.

Muamele yapılan mükellefin mezkur maddede yazılı vergi, resim ve cezalarından matrahı belli olanlar, itirazlı olsun olmasın, hesap edilen miktar üzerinden derhal tahakkuk ettirilir. Geçmiş yıllara ve cereyan etmekte olan geçen aylarına ait olup, matrahı henüz belli olmayan vergi, resim ve cezaları geçici olarak harici karinelere göre takdir yolu ile tespit ettirilen matrahlar üzerinden hesaplanır. Bu suretle hesap olunan vergi, resim ve bunların zam ve cezaları derhal tahakkuk ettirilir. Bu esasa göre tahakkuk eden vergi ve resimler ve bunların zam ve cezaları kanunlarına göre ödeme zamanları gelmeden tahsil olunmaz. Ancak bunlar için derhal ihtiyati haciz tatbik olunur.


ÖNDER ÖZSOY

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir