Hakan ÜZELTÜRK huzelturk@superonline.com 17.10.2008 Dünya

Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı'nca yayımlanan ''Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Vergi Yükümlülerinin Vergiyi Algılama ve Tutum Analizi Araştırması'', sonuçları ülkemizdeki vergiye bakış açısının örneklerinden biri. Aslında bu konudaki bakış açıları fazla değişiklik göstermese de zamana ve mekana göre görüşlerin ortaya konması bakımından da bilgi kaynağı olmaktalar. Bununla birlikte cevap verenlerin niteliklerinin, konuşulan kişilerin bulundukları bölgelerin ve cevap verenlerin sayısının da önemli olduğunu akıldan çıkarmamak gerekir. Bazı konu başlıkları ve verilen cevaplar aşağıda belirtilmektedir. Değerlendirmeler ise size ait.

Vergi nedir?

Kamu hizmetlerinin karşılığı % 33,0
Zorunlu ödeme % 30,9
Ödev % 18,3
Yük % 15,3
Teşebbüs kabiliyetini engelleyen bir uygulama % 2,2

Vergiler ağır mı?

Çok ağır % 22,0
Ağır % 54,7
Normal % 21,7
Az % 1,5

En fazla eleştirilen vergiler

Bütün vergiler % 21,5
Gelir vergisi % 28,1
Katma değer vergisi % 19,3
Motorlu taşıtlar vergisi % 18,3
Kurumlar vergisi % 4,1
Emlak vergisi % 4,1

Vergi adaleti

Vergi adaleti yok, dikey vergi adaleti yok % 87,3 Dikey vergi adaleti var % 12,7 % 71,3
Vergiler yeterince adaletli değil % 26,9
Vergi adaleti var % 1,8

Vergi adaletsizliğinin sebebi

Devletin bazı kesimleri hâlâ vergilendirmemesi % 38,3
Vergi kaçakçılığının yaygın olması % 29,8
Vergi kanunlarının yapısı % 26,7
Vergi idaresinin yaklaşımı % 5,2

Ödenen vergiler mükelleflere kamu hizmeti olarak dönüyor mu?

Hayır % 51,1
Bazen % 36,8
Evet % 12,1

Devlet harcamalarında savurganlık var mı?

Evet % 83
Hayır % 17

Devlet artan gelir ihtiyacını nasıl karşılamalıdır?

Vergi denetimlerini artırmalı % 47,8
Harcamalarını kısmalı % 45,0
Vergilerini artırmalı veya yeni vergiler koymalı % 3,8
Borçlanmalı % 3,5

Herkes vergisini tam olarak ödüyor mu?

Evet % 2,9
Hayır % 97,1

Herkesin vergisini tam olarak ödememesinin sonuçları nelerdir?

Herkesi vergi kaçırmaya itiyor % 49,6
Vergi ödeme şevkini kırıyor % 41,7
Daha çok vergi ödemeye sevk ediyor % 4,6
Olumlu ya da olumsuz bir etkisi bulunmuyor % 4,1

Vergiler tam olarak ödenirse ne olur?

Ekonomik gelişim sağlanamaz % 34,5
Önemli bir şey olmaz % 28,0
Saygınlık artar % 14,6
Mutlu olurum % 8,8
Mükellef birkaç yıl içinde iflas eder % 14,0

Neden vergiler tam olarak ödenmiyor?

Vergi oranlarının yüksek olması % 45,0
Vergi bilinci ve vergi ahlakının yeterince yerleşmemesi % 30,4
Gerekli vergi reformlarının yapılmaması % 12,8
Devletin, verginin gerekliliğini kamuoyuna anlatamaması % 6,8
Biçimsel yükümlülüklerin fazlalığı % 4,3

Vergi incelemesi yaşamış olanlar

Bir defa % 14,1
Bir ile beş arası % 22,5
Beş defadan fazla % 8,1
Hiç incelemeye tabi olmamış % 18,6

Vergi oranları düşürülürse ne olur?

Vergi kaçakçılığı azalır % 50,8
Vergi gelirleri artar % 19,3
Vergi tabanını genişletir % 18,1
Vergi gelirlerini azaltır % 11,8

Vergi oranları artırılırsa ne yaparsınız?

Harcamalarımı kısarım % 37,0
Vergiden kaçınırım % 34,5
İşimi yavaşlatır veya bırakırım % 19,4
Daha fazla çalışırım % 9,2

Vergileri artırırsa daha önce desteklediğiniz partiden vazgeçer misiniz?

Evet % 37,4
Hayır % 62,6

Vergi kaçakçılığının nedenleri

Herkes kaçırıyor, ben de kaçırıyorum mantığı % 24,7
Vergi idaresinin ve denetimlerin yetersizliği % 24,5
Kanunların vergi kaçırmaya müsait olması % 15,6
Mükelleflerde vergi bilincinin yerleşmemiş olması % 13,4
Kanunların sık sık değişmesi % 5,0

Vergi kaçırma yolları

Kayıtdışılık % 53,9
Naylon fatura % 21,6
Evrakta sahtekârlık % 18,9
Defter ve belgeleri yok etme % 5,6

Vergi kaçıranlar hakkındaki düşünceleriniz

Hoş karşılamam % 54,9
Tepki gösteririm % 17,7
Zorunlu olarak yapılıyor % 15,5
Kurnaz tacir % 8,4
Normal % 3,4

Vergi kaçıranlara verilecek ceza

Para cezası % 38,6
Hapis % 12,9
Ticaretten men edilmesi % 16,9
İşyeri kapatma % 12,5
Teşhir % 14,4
Ceza gerekmez % 4,7

Vergi Afları

Dürüst mükellefi cezalandırıyor % 44,9
Vergi adaletini bozuyor % 25,6
Devlete güveni sarsıyor % 10,1
Olumlu ya da olumsuz etkisi yok % 6,0
Çok yararlı % 13,5

Ekonomik krizler vergi ödemelerini olumsuz etkiler mi?

Evet % 78,5
Hayır % 21,5