Kredi kartına nakit kredinin vergisel ve yasal boyutu


Bu hafta içinde gazetelerde şöyle bir haber vardı: "Kredi kartıyla taksitli satış gerçekleştiren bazı mağazalar, nakde sıkışan, kredi kartı borcunu kapatmakta zorlanan müşterilerine, kefilsiz, teminatsız, anında kredi kullanma imkanı sağlıyor... Başta cep telefonu ve GSM bayileri olmak üzere, elektronik, beyaz eşya, mobilya gibi kredi kartıyla taksitli satış gerçekleştiren bazı mağazalar, nakde sıkışan, kredi kartı borcunu kapatmakta zorlanan müşterilerine, aylık yüzde 3.5 komisyon oranıyla kefilsiz, teminatsız, anında kredi kullanma imkanı sağlıyor. Ürün satmış gibi işlem yapılarak, sağlanan kredi, müşterinin kredi kartından tahsil ediliyor." Amacımız bu uygulamanın yasal ve vergisel boyutunu DÜNYA Gazetesi'nin saygın okuruyla paylaşmak.

İşin özü ne?
Misal: Bu şekilde hizmet veren bir mağazaya gittiniz. Size hemen bir mal (diyelim ki LCD) faturası kesiliyor ve karşılığında kredi kartınızdan muayyen bir miktar para çekiliyor. Sonra iade faturası düzenleniyor. Almadığınız, fakat ödemesini yaptığınız bir mal için mağazanız size, yüzde 3.5 komisyon karşılığında hesap kesim tarihinize kadarlık bir vade için nakit ödeme yapıyor. Böylece kredi kartınızdan nakit çekmek yerine, mağazanızdan daha düşük bir faizle nakit kullanmış oluyorsunuz.

90 sayılı KHK ne diyor?

90 sayılı "Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin" 3/a maddesin göre, devamlı ve mutad iştigal konusu olarak her türlü mal ve hizmet alımını kredilendirmek üzere ödünç para veren tüketici kredi şirketlerine "finansman şirketi" deniliyor. Bu işi yapan gerçek kişiyse yapanın kanundaki adı ikrazatçı. KHK'nin 12. maddesinde finansman şirketlerinin Hazine Müsteşarlığı'nın ön izni ile kurulacağı; 13/a maddesinde ise finansman şirketlerinin ana faaliyet konuları dışında başka işle iştigal edemeyecekleri; 15/1 maddesindeyse bu KHK'nin 12, 13 ve 14'üncü maddelerinde yazılı yükümlülük ve sorumlulukları yerine getirmeyenlerin ağır para cezasına çarptırılacakları hükme bağlanmış.

KDV Kanunu ne diyor?

KDV Kanunu'nda açık bir istisna hükmü yoksa, bir işletme bünyesinde cereyan eden "mal teslimi ve ithalatı dışındaki" her türlü işlem, prensip olarak KDV'ye tabidir. Kanunun 1. maddesine göre bir işlemin KDV'ye tabi olması için devamlılık şartının aranması icap ediyor. Taksitli satış yapan bir ticari organizasyon,

1. Gelir sağlama saikiyle,

2. Müstakil bir faaliyet olarak,

3. Vadesi, faiz oranı ve ödeme şartları önceden belli bir şekilde,

Müşterilerine nakit kredi hizmeti veriyorsa, bize göre KDV doğar. Ancak kanunun 17/4-e bendinde banka ve sigorta muameleleri vergisinin kapsamına giren işlemler ile sigorta acente ve prodüktörlerinin sigorta muamelelerine ilişkin işlemlerinin KDV'den istisna olduğu hükmüne yer verilmiş.

BSMV Kanunu ne diyor?

6802 sayılı kanununun 28/2. maddesine göre " Bankerlerin yapmış oldukları banka muamele ve hizmetleri dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar (...) banka ve sigorta muameleleri vergisine tabidir.

Danıştay ne diyor?

Danıştay 7. Dairesi'nin 16.02.2002 tarih ve E. 2002 / 258, K. 2002 / 2780 sayılı kararı şu şekilde: "Dairemizin süregelen içtihadına göre ise, aynı takvim yılı içinde birden fazla kişiye yada birden fazla olmak üzere bir kişiye veya birbirini izleyen yıllarda bir ya da birden çok kişiye ödünç para verilmesi halleri, ikraz işiyle devamlı ve mutad meslek halinde uğraşıldığını göstermektedir. Bu bakımdan; ivaz karşılığı borç para verme işiyle devamlı ve mutad meslek halinde uğraşanların bu işten elde ettikleri kazancın, katma değer vergisine değil; banka ve sigorta muameleleri vergisine konu edilmesi, açıklanan hukuki durumun gereğidir."

Bakanlık ne diyor?

48 numaralı KDV Tebliği'ne ve buna dayana birçok bakanlık muktezasına göre: "Krediyi veren BSMV mükellefi olması gereken bir kredi kuruluşu ise işlem KDV'den istisnadır, değilse KDV'ye tabidir." Bakanlığa göre: Vadeli satışlarda faturanın malın vadeli satış bedeli üzerinden düzenlenmesi ve bu bedel üzerinden KDV hesaplanması gerekiyor. Fatura tutarı ile bankadan yapılan tahsilat arasındaki fark ile kredi kartını veren banka tarafından satış bedeli üzerinden (satıcı firmadan veya kredi kartı sahibinden) alınan komisyon bedeli, normalde KDV'nin konusuna girmiyor. Komisyon bedelleri BSMV'ye tabi. O nedenle bu tutarlar KDV'den istisna. Ancak Danıştay'ın görüşüne göre yukarıda verilen örnekteki mağazanın nakden kullandırdığı kredi karşılığında müşterisinden aldığı yüzde 3.5 oranındaki komisyon bedeli de BSMV'ye tabi!..

Öte yandan 83 seri no'lu KDV Tebliği'nin "Ödemesi Kredi Kartı ile Yapılan Teslim ve Hizmet Bedellerinin Beyanı" başlıklı 3'üncü bölümünde yapılan açıklamalara göre, 1 numaralı KDV Beyannamesi'nin 65 numaralı satırına, ilgili dönemde beyan edilen toplam bedel içindeki kredi kartı ile yapılan satışların KDV dahil tutarının yazılması gerekiyor.

Ne yapmak gerekiyor?

Hülasa; risk almamak için konunun hukuki boyutu hakkında iyi düşünmek ve mutlaka profesyonel destek almak gerekiyor.

Vedat ÖZDAN

04.04.2008