sonraki »

[pn21]

Herkese iyi günler,

7 sene önce elektrik işlerini yaptığımız bir fabrikada biz çalıştığımız sırada fabrikanın bir işçisi elektrik kazası geçirdi ve SGK kaza geçiren bu işçiyi malulen emekli etti. Daha sonra SGK bize ve fabrikaya iş mahkemesinde dava açtı ve bu işçi ile ilgili giderlerini istedi. Dava sonuçlandı ve kısmen kusurlu bulunduk. Geçen ay icra dairesinden SGK'ya kusurumuz oranınca ödememiz gereken asıl alacak bedelini, faizi, yargılama giderlerini, vekalet ücretini vs. içeren bir icra emri geldi.

Öğrenmek istediğim biz bu bedeli yatırdığımızda bunun muhasebe açısından durumu ne olacak? Gider olarak gösterilebilir mi, KKEG mi olur? İşle ile ilgili olduğu için gider yazılabileceğine dair bir yorum okudum ama çok tatmin edici değildi. Sizlerin yorumları nedir ya da başına daha böyle bir iş gelen varsa nasıl bir yol izledi anlatabilirse çok memnun olurum.

Zaman ayıran herkese şimdiden teşekkür ederim.

[nguroy]

Elbette bu olay tamamen  ticari kazancın  elde edilmesine yöneliktir. Doğrudan gider yazabilirsiniz.
770 /730 altında giderleştirebilirisiniz.

[OSMAN EROL]

GVK’nun 41. maddesinde gider kabul edilmeyen ödemeler sayılmıştır. Maddenin 5.fıkrası şöyle:

“5-Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar (Aktiflerde ceza şartı olarak derpiş edilen tazminatlar cezai mahiyette tazminat sayılmaz.),”

Soruda bahsi geçen ödeme işverenin kusurundan doğan bir tazminat mahiyetinde olduğundan indirilemez.

İndirim ancak ticari mukavelelerde kayıt altına alınan, gerçekleşmesi muhtemel tazminatlara münhasırdır.

[nguroy]

Tazminatların, ödeyenin kazancının tespitinde gider olabilme konusunda; paralel düzenlemeleri KVK’da da bulunan GVK’nın 40/3. maddesine göre “İşle ilgili olmak şartıyla mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar” gider olarak yazılabilmektedir. Buna karşılık aynı kanunun “kanunen kabul edilmeyen giderler”i düzenleyen 41/6. maddesinde “teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar”ın gider yazılamayacağı kabul edilmiştir.
İki maddeyi birlikte değerlendirdiğimizde, ticari faaliyetle ilgili olmak kaydı ile ve suç oluşturmamak koşulu ile sözleşmeye veya mahkeme kararına yahut kanun emrine istinaden ödenen tazminatların gider yazılabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Buna karşılık tazminata yol açan fiilin kanunlarla suç kabul edildiği hallerde tazminat, sözleşmeye veya mahkeme kararına yahut kanun emrine istinaden ödense dahi gider yazılamayacaktır.
Suç kavramı, hukuk düzeninin ceza veya güvenlik tedbiri yaptırımına bağladığı yasaklanmış davranışı ifade etmektedir. Dolayısıyla iş kazasının oluşumunda işverenin suç niteliğinde fiili söz konusu değilse, bize göre işçiye (veya mirasçılarına) yahut yaptığı masrafların rücuu dolayısıyla SSK’ya ödenen tazminatın gider yazılabilmesi gerekmektedir.
KVK’da da (md. 11/g) aynı esaslar benimsenmiştir. Buna karşılık madde gerekçesi hukuk kavramlarını son derece özensiz olarak kullanmış olup, bir yerde suç sayılan fillerden, bir yerinde de kusur sayılan hallerden söz etmektedir. Ancak bunun hiçbir önemi yoktur. Çünkü Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesinde açıkça, lafzın açık olduğu hallerde, başka bir yorum yönteminin kullanılması yolunu kapatmıştır.
Buna karşılık Maliye Bakanlığı teşkilatının vermiş olduğu özelgelerde, kanunun lafzi yorumu ile çelişir şekilde, işverenin ödediği tazminatın işverenin kusurlu olduğu orana tekabül eden kısmının gider yazılamayacağı görüşü kabul edilmektedir. Örneğin Gelir İdaresi Başkanlığı 31.01.2007 tarihli Özelgesi’nde, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı 11.01.2008 tarihli Özelgesi’nde ve 18.04.2007 tarihli Özelgesi’nde[1] ödenen tazminatın işverenin kusuruna tekabül eden kısmının gider yazılamayacağı  söylenmiştir.


Bu nedenle bazı kavram karışıklığı doğmaktadır.
Benim yorumuma  göre eğer işletme sahibinin veya işveren vekilinin şahsi suçu (ceza hukuku kapsamında) olmadıkça ,  işle ilgili  ÖDENEN tazminatlar gider yazılabilir.

[OSMAN EROL]

Bu konuyu biraz daha irdelemekte fayda var; Kaza sonucu işveren (kısmen de olsa) kusurlu görüldüğüne göre olay Türk Ceza kanunu kapsamında mütalaa edilmelidir. Zira 5237 sayılı T.C.K’nun 22/2 maddesinde taksirli suçlar kanun kapsamına alınmıştır. “Taksir” tabiri “kusur işleme” anlamındadır . Kişinin bedenen zarar görmesi söz konusudur. Bu T.C.K.’nuna göre suçtur ve bu kanuna göre cezalandırılır. Davanın ceza mahkemesinde görülmemesi sonucu değiştirmez.
 Dolayısıyla soruda bahsi geçen ödeme her halukarda gider olarak indirilemez. 

[nguroy]

Peki diyelim ki  iş kazası değil ancak yönetim kusuru olarak , (senin davranışlarını beğenmiyorum dedi mesela) işveren kişiyi tazminatsız işten çıkardı. İşçi de dava açtı.
Hem kıdem hem ihbar hem de kötü niyet tazminatı kazandı. Bu durumda ilama dayalı bu  tazminat ticari kazancın elde edilmesiyle doğrudan ilgili olduğu halde zarar yazılmayacak mı?

[OSMAN EROL]

İşveren davranışında mahkemece kusurlu sayıldığına göre ödediği bu tazminatı da indirim konusu yapması söz konusu olmaz. Konu ile ilgili bir özelgeden yaptığım alıntı aşağıdadır.

“…………..5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun "Kabul Edilmeyen İndirimler" başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde ise, sözleşmelerde ceza şartı olarak konulan tazminatlar hariç olmak üzere kurumun kendisinin, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalışanlarının suçlarından doğan maddi ve manevi zarar tazminat giderlerinin kurum kazancının tespitinde de gider olarak dikkate alınamayacağı hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükümlerden de anlaşılacağı üzere, ödenen tazminatların gider yazılabilmesi için, işle ilgili olması ve sözleşmeye, ilama veya kanun emrine bağlı bulunması şarttır. Ancak, kurumlarca işle ilgili ödenen tazminatlar, sözleşmeye, ilama veya kanun emrine bağlı bulunsa dahi, kurumların, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalışanlarının kusurundan kaynaklanması halinde gider olarak yazılamamaktadır. “