Kıdem Tazminatı Fonu en çok devleti sevindirecek
ali.tezel@aksam.com.tr



Kidem tazminatının bugünkü uygulaması gereğince sahip olduğu birçok fonksiyonunu, Kıdem Tazminatı Fonu getirilmesiyle kaybedecek. Kıdem Tazminatı Fonu?nun getirilmesiyle öncelikle çalışanlar zarar görecek, sonra işverenler zarar görecek bu işten en kârlı çıkacak olan ise devlet.

Tıpkı TTF (Tasarrufu Teşvik Fonu) tıpkı KEY (Konut Edindirme Fonu) gibi devletin eline iç borçlanma için kullanabileceği bir fon daha getiriliyor. Kıdem Tazminatı Fonu ile devlet, 10 yıl süresince tepe tepe tek başına kullanacağı bir fona sahip olacak. 10 yıl sonra ise işçilerle birlikte kullanmaya başlayacak o zaman geldiğinde fonda para bulur muyuz, fonu yerinde bulur muyuz, sorusuna ben cevap bulamadım. Siz ne dersiniz 10 yıl sonra fonda para bulabilir misiniz?

A Kıdem Tazminatı Fonu İşvereni üzer

Kıdem Tazminatı Fonu gelirse sanmayın işverenler çok kârlı çıkacak, fon işverenleri de üzer.

1-İşçiyi İşyerinde tutamazlar

Kıdem tazminatı, işçinin işyerine ve işverene bağlılığının ödülü olarak verilirken Kıdem Tazminatı Fonu?ndan sonra artık işçinin işyerine ve işverene bağlılığı özelliği sona erecektir. Bir işyerinde aylık 1000 YTL ile 5 yıldan beri çalışan bir işçiye karşı fabrikadan 100-200 YTL daha fazla ücret verildiğinde işçi 5 yıllık kıdemini yakmamak adına gitmemektedir. Ancak, 100 YTL fazla ücret veren işyerine gittiği takdirde kıdeminin yanmayacağını bilen işçi çok sık işyeri değiştirecektir. Bu durumda işverenler nitelikli işçilerini çok daha rahat kaybedeceklerdir.

2- İşveren değil devlet kullanacak

İŞyerİnde çalışan işçileri için kıdem tazminatı karşılığı ayıran ve ayırdığı bu fonu da sermayesiymiş gibi kullanabilen işveren, Kıdem Tazminatı Fonu?nun kurulmasından sonra her ay belli oranda primi, devlete ödeyeceği için kendi kullandığı fonu, devlete kullan diye verecektir. Örneğin, 100 işçisi olan bir fabrika aylık 200 bin YTL brüt ücrete göre her ay 8 bin YTL fona gönderecektir ama fon olmasaydı bu ayırdığı parayı kendisi kullanabilmektedir.

B- Kıdem Tazminatı Fonu çalışanları çok üzecek

Kıdem Tazminatı Fonu işverenleri üzeceği gibi çalışanları da üzer, en çok da evlenen kadınlarla, askere giden erkekler bu işten zararlı çıkacak gibi görünüyor.

1- Kıdem alabilme halleri azalıyor

Halen geçerli olan 1475 sayılı İş Kanunu?nun 14?üncü maddesine göre, 4857 sayılı İş Kanunu gereğince çalışanlar 7 hal ve şartta işverenlerinden kıdem tazminatı alabiliyorlar. Bunlar;

1-İşveren tarafından haklı bir sebep olmadan işten çıkartılırsa,

2. İşçi haklı bir sebeple işi bırakırsa,

3. Erkek çalışanlar askerlik için işi bırakırsa,

4. Emekli olmak amacıyla işçi işi bırakırsa,

5. Emeklilikte diğer şartları tamamlayıp, tamamlaması gereken yaşı evinde geçirmek isteyen işçi işi bırakırsa,

6-Kadın işçinin evlendikten sonraki bir yıl içinde işi bırakırsa,

7- İşçinin ölmesi, hallerinde her çalışma yılına bir brüt maaşları tutarında kıdem tazminatı ödenir ama ödemeye esas brüt ücret 2087,92 YTL?den çok olamaz.

2- Kıdem tazminatına esas ücretleri düşecek

Halen geçerli olan kanunlara göre kıdem tazminatı ödenirken 30 günlük ücret bulunurken, geriye doğru bir yıl içinde işçiye ödenen her türlü maddi menfaatler dikkate alınmaktadır. Yani, servisler, işyerinde verilen yemekler, özel sigorta yardımları gibi para ve para ile ölçülebilen her türlü ödemeler kıdem tazminatında dikkate alınıyor ama fon gelirse bu iş bitecek. Sadece işçinin brüt ücretine göre fona prim ödeneceğinden işçilerin kıdem tazminatına esas ücretleri düşecektir.

3-Kayıtdışı çalışanların kıdemi yok olacak

Ülkemizde, gerçekte ücreti 1500 YTL olan bir çalışanın, SSK?ya asgari ücret olan 608 YTL?den bildirildiği bilinen kayıtdışılıklardan biridir. İşte bu işçi şu an işten kıdem tazminatı alma hakkıyla ayrıldığında muhatap işveren olduğu için gerçek ücreti olan 1500 YTL?den ödenmesini temin edebilmektedir. Kıdemi işveren değil de 10 yıl sonra fon öderse 608 YTL?yi dikkate alarak ödeyecektir. Tabii, tamamen kayıtdışı olanlar da işyerlerinden ayrılırken, sigortasız da olsalar işverenden kıdem tazminatı alabilmektedirler ama fon gelirse, fondan tek kuruş alamayacaklardır.



--------------------------------------------------------------------------------



Fon gelirse

a) Bağlı oldukları kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik, malullük aylığı bağlanması yahut toptan ödeme almak amacıyla hizmet akitlerini feshetmeleri halinde,

b) İşverence hizmet akdinin feshedilmesi durumunda işçinin hak kazandığı yaşlılık, emeklilik, malullük aylığı veya toptan ödeme almak amacıyla ilgili kuruma veya sandığa başvurması halinde,

c) Adına en az 10 yıl fona prim ödenen işçinin isteği halinde,

d) İşçinin ölümü halinde kanuni mirasçıları, kıdem tazminatına hak kazanacaklar.

Görüldüğü üzere, erkeklerin askere giderken, bayanların evlendikten sonraki bir yıl içinde işini bırakması hallerinde kıdem tazminatı ödenmesine son verileceği gibi işçinin işveren tarafından işten çıkarılması veya işçinin haklı sebeple işi bırakması hallerinde kıdem tazminatı ödenmeyecek. Öte yandan emeklilikte yaş hariç diğer şartları taşıyanların emekliliklerini evlerinde beklemek üzere işlerinden ayrıldıklarında da kıdem tazminatı fondan sonra ödenmeyecek.



--------------------------------------------------------------------------------



C-F0n 5953 sayılı Basın-İş Kanunu?na bağlı çalışanları da üzer

Gazetecilerde tavan yok ama fonla geliyor

Halen geçerli olan 5953 sayılı Basın-İş Kanunu gereğince alınacak kıdem tazminatı ödemesinde herhangi bir tavan yoktur. Ancak, basın çalışanları da fona dahil edilince tavan uygulamasına tabi olacaklar. Basın çalışanlarına fondan sonra tavan gelecek olması da fonun olumsuz yönlerinden biridir. Kıdem tazminatına baz alınacak ücretin üst sınırı şimdi olduğu gibi Emekli Sandığı?na tabi en yüksek devlet memuru ikramiyesi ile ilişkilendirilmektedir ama şu andan tavana tabi olmayan basın çalışanlarına da fonla birlikte tavan uygulanacaktır.

Kamuoyunda bilinen adıyla 212 sayılı Kanun?a tabi çalışan yazılı-görsel basın çalışanlarının kıdem tazminatı alabilecekleri haller ise;

Meslekte en az beş yıl çalışmış olan basın çalışanlarına aşağıdaki hal ve şartlarla kıdem tazminatı ödenir. (Meslek kıdemi Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü?nde tutulan gazeteci defterine ilk kayıt tarihine göre belli edilir.)


Gazetecinin işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın işine son

verilmesi,


Gazetecinin işini haklı sebeple (5953/11 md) bırakması,


Gazetecinin ölümü ve emekliliğidir.