Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği



İşsizlik Sigortası'nın henüz işçi işinde çalışırken sağladığı bir avantaj olan ?Kısa Çalışma Ödeneği?, mevcut küresel kriz ortamında önemli bir tedavi müessesesi olarak dikkati çekmektedir. Büyüklü küçüklü işyeri ve işletmelerimiz, küresel iktisadî krizden dayanılmaz kayıplara uğramadan kurtulmak istiyor. İşçilerimiz de işsiz kalmanın yakıcı bozumuna uğramamayı ve uğramışlarsa bunun, en azından belirli bir süre, ailesine ve kendisine tahammül edilmez zararlar verememesini arzulamaktadır. İşte normal ekonomiye geçiş sürecinde ve krizde istihdamı koruma anlamında bir destek müessesesi olarak, 2009 yılında kayda değer toplumsal işlevi bulunan bir işsizlik sigortası yapısıdır, Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği.

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Yasası'nın ek 2. Maddesi'ne göre, ?en fazla üç (2009 için altı -6-) ay süreyle; işyerinde uygulanan çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya en az dört hafta süreyle işyerindeki faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması kısa çalışma olarak tanımlanmıştır.

Öyleyse işverenler, ?hangi hallerde kısa çalışma talebinde bulunulabileceklerdir? Genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle geçici olarak işyerindeki işçilerin tamamının veya bir kısmının haftalık ortalama çalışma sürelerini en az üçte bir oranında azaltan (azamî 30 saat veya daha az çalıştıran) veya işyerinde faaliyetini tamamen veya kısmen durduran işveren, Türkiye İş Kurumu'nun işyeri adresi itibariyle ilgili birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya yazılı bildirimde bulunacaktır. Ayrıca bu durum, işyerinde ilan edilmek suretiyle işçilere duyurulacaktır.

Bilindiği üzere, genel ekonomik kriz, ulusal veya uluslararası ekonomide ortaya çıkan olayların, ülke ekonomisi ve dolayısıyla işyerini ciddi anlamda etkileyip sarstığı durumlardır. Genel ekonomik krizin varlığını, işçi ve işveren sendikaları konfederasyonlarının iddia etmesi veya bu yönde kuvvetli emarenin bulunması halinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı duruma açıklık getirecektir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından açıklık getirilmeden genel ekonomik kriz gerekçesi ile yapılan başvurular ile zorlayıcı sebeplerle bağdaşmadığı halde, nakit darlığı, ödeme güçlüğü, pazar daralması ve stok artışı gibi sebeplere dayalı olarak yapıldığı tespit edilen başvurular Kurum tarafından reddedilecektir.

İkinci temel neden olarak zorlayıcı nedenler ise işverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine olanak bulunmayan, dışsal etkilerden ileri gelen, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması ve faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan deprem, yangın, su baskını, salgın hastalık, seferberlik ve benzeri nedenleridir.

Kısa çalışma talebi, işverence kısa çalışma talep formu tanzim edilerek Türkiye İş Kurumu ilgili birimine bildirimde bulunularak yapılır. Kurumca, söz konusu talep en kısa sürede uygunluk tespiti amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na gönderilecektir. İnceleme esnasında; kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgiler, işveren tarafından http://statik.iskur.gov.tr/tr/kisaca...rimlistesi.xls adresinde yer alan liste halinde hazırlanarak, manyetik ortamda kuruma, yazılı olarak da Bakanlık iş müfettişine teslim edilecektir. İşverenin bu kısa çalışma talebi, öncelikle kurum tarafından sebep ve şekil yönünden değerlendirilecek; eksiklikler, işveren ile irtibata geçilerek giderilecektir.

Genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle yapılan başvuruların uygunluk tespiti Bakanlık iş müfettişleri tarafından ivedilikle yapılacaktır. Biraz açacak olursak, genel ekonomik kriz ve zorlayıcı sebeplerle haftalık çalışma süresini en az üçte bir oranında azaltan ya da faaliyetini tamamen veya kısmen durduran işverenin, bildirimde bulunduğu veya zorlayıcı sebeplerin varlığının açıkça ortaya çıktığı durumlarda Bakanlık tarafından İş Teftiş Kurulu bünyesinde çeşitli Grup Başkanlıklarında görev yapan Bakanlık İş Müfettişlerince işyeri denetimine dayalı olarak düzenledikleri İnceleme Raporları sonucuna bağlı uygunluk tespiti yapılacaktır.

Uygunluk tespiti sonrası işverene kısa çalışma sonucunun bildirimi nasıl yapılacak? İşverenin talebinin uygun bulunması halinde kısa çalışmanın başlama ve bitiş tarihleri ile http://statik.iskur.gov.tr/tr/kisaca...rimlistesi.xls adresinde yer alan listeye son şekli verilmek suretiyle Bakanlık iş müfettişince düzenlenen rapor ekinde yazılı olarak kuruma gönderilecektir. İnceleme sonucu kurum tarafından işverene, işveren tarafından varsa toplu iş sözleşmesine taraf işçi sendikasına ve işyerinde yazılı olarak ilan edilmek suretiyle işçilere bildirilecektir.

İşçinin kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmesi için; a)İşverenin talebinin bakanlıkça uygun bulunması, b)Kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun 50'nci maddesine göre işçilerin, çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması (kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlardan son üç yıl içinde en az 600 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödemiş olanlar), gerekmektedir.

Kısa çalışma ödeneği, kısa çalışma süresince yapılan ödemedir. Günlük kısa çalışma ödeneğinin miktarı, işsizlik ödeneğinin miktarı kadarken 2009 yılı için %50 oranında artırılmıştır. Yani bu miktar sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkı kadarken %50 artışı düzenlenmiştir. Bu miktar, 400-800 TL arasında uygulanmaya başlanmıştır. Kısa çalışma ödeneği, zorlayıcı sebebin devamı süresini ve en fazla üç (2009 için altı -6-) ayı aşamayacaktır. Bu ödenek, kısa çalışmadan etkilenen işçinin kendisine, çalıştırılmadıkları süreler için her ayın sonuna kadar ödenmektedir.

Özetle, Kısa Çalışma Ödeneği'nin krize direnme sürecinde işçilerimizle işverenlerimize ve iç piyasanın giderek canlanmasına olumlu etkileri olacağına inanıyorum.

Tahsin Sınav