Ali Tezel ali.tezel@aksam.com.tr Akşam

Birisini dövmeyi kafaya koymuşsanız önce ?SGK sigortası var mı?? diye sorun. Var diyorsa hemen arkanızı dönün ve gidin. Veya trafikte giderken çarpacağınız kişinin SGK sigortasının olmamasına dikkat edin

1-Uzun vadeli sigortaya da rücu geldi

Kısa vadeli sigortalı çeşidi olan iş kazası meslek hastalığı ve hastalık sigortalarından özellikle iş kazası olaylarında rücu hemen hemen her ülkenin sosyal güvenlik sisteminde var. Yani, işkazası meydana gelmiş ve işçi vefat etmişse SGK işçinin ailesine gelir bağlar ve verdiği ve vereceği gelirlerin peşin sermaye değerini sorumlulardan (daha çok işverenlerden) ister.

Ancak, uzun vadeli (biriktirme) sigorta çeşidi olan yaşlılık-malullük-ölüm sigortalarında rücu uygulaması ilk defa bizim ülkemizde başlayacak.

Sosyal güvenlik uygulamalarında 1 Ekim 2008 gününden sonra yeni bir uygulama başlıyor ve bu uygulamayı dünyada ilk defa biz yapacağız. Uzun vadeli sigorta kolları için de SGK rücu davası açacak.

2-Rücu edilen para 200 bin YTL?yi geçecektir

5510 sayılı Kanun?un ?Uzun vadeli sigorta kolları bakımından üçüncü kişinin sorumluluğu? başlıklı 39?uncu maddesine göre; ?Üçüncü bir kişinin kastı nedeniyle malûl veya vazife malûlü olan sigortalıya veya ölümü halinde hak sahiplerine, bu Kanun uyarınca bağlanacak aylığın başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı için Kurumca zarara sebep olan üçüncü kişilere rücû edilir...?

Kanunun metni yukarıdaki gibi ve hırsız örneğimizden yola çıkarsak, hırsızın ölümü sonrasında 20 yaşında eşi ve biri 5 diğeri 3 yaşında 2 kız çocuğu varsa. SGK, dul eşine ve çocuklarına toplam 600 YTL aylık bağlayacak. Bu aylığın bir yıllık tutarı (600 X 12=) 7200 YTL hesabıyla kadının 67 yaşına kadar yaşayacağı varsayılarak 47 yıl için (47 X 7200=) 338.400- YTL aylığın her yıl için yıllık yüzde 5 peşin sermaye değeri ile yaklaşık 200 bin YTL ödenmesi gerekir.

3-Bu uygulama dünyada ilk kez Türkiye?de

Kısa vadeli sigorta kollarından rücu kabul edilebilir ve alışılmış bir uygulama iken şimdi yeni başlayacak olan uzun vadeli sigortalar için rücu uygulaması dünyada ilk kez Türkiye?de uygulanacak ama yakında epey sorunlar ortaya çıkarır. Öte yandan, bu uygulamayı kimin yasaya ilave ettirdiği de belli değil. Yasayı TBMM?de hazırlayanlar, komisyonlarında çalışan milletvekilleri bile bundan haberdar değiller. Ancak, bu mantıksız ve yersiz uygulamanın ülkemizde ömrünün uzun olacağını da zannetmiyorum.
--------------------------------------------------------------------------------
Ezeceğiniz kişiye dikkat edin...

Mesela, yolda trafikte giderken trafik kazası yaptınız ve yayalardan veya araçlardaki birisi malul (sakat) kalırsa SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) bu kişiye malullük aylığı bağlayacak ve dönüp trafik kazasına neden olana bu kişiye ?verdiğim ve vereceğim aylıkları bana ver? diyecek.
--------------------------------------------------------------------------------
Hırsızı sakın öldürmeyin

Yine, gece saat 02.00?de hırsız evinize girdi ve istemediğiniz halde karşı karşıya kaldınız ve boğuşma sonrasında hırsızı öldürürdünüz. Ölümden sonra SGK hırsızın eşi ve çocuklarına dul-yetim aylığı bağlayınca, size dönüp ?benim sigortalımı öldürdün ve ben eşine dul aylığı çocuklarına da yetim aylığı bağladım. Bugüne kadar verdiklerim ile bundan sonra vereceğim dul-yetim aylıklarının peşin sermaye değerini bana ver? diyecek.
--------------------------------------------------------------------------------
Gazi çalıştıran işveren az prim öder

08.05.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5754 sayılı Sosyal Güvenlik Yasası?nın Geçici 14 maddesinin d bendi ile 5434 sayılı Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4?üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenler hakkında, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde yazılı talepleri doğrultusunda bu Kanunun iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri ve uzun vadeli sigorta kolları veya sosyal güvenlik destek primine ait hükümleri uygulanır hükmü getirilmiştir. Ben vazife malullüğü aylığı alıyorum ve Bağ-Kur kapsamında çalışmaya devam ediyorum. Bu maddeye göre 1 Ekim?den itibaren 1 ay içinde nereye başvuracağım, başvurmaz isem ne olur? Emir Akgün

Türkiye Harp Malülleri Gaziler Şehit Dul ve Yetimleri Derneği Balıkesir Şubesi Başkanı Haydar FİLİZ ve arkadaşlarının yoğun çabaları ile siz gazilerimizin daha doğrusu 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu gereğince vazife malullüğü aylığı alanların yeniden çalışmalarında epey değişiklik meydana geldi. Eski 506 Sayılı SSK Kanunu?nun 63. maddesinin B bendine göre, gaziler ve terör mağdurlarının SSK?lı olarak işe girmeleri halinde önce yüzde 30 oranında (% 22,5 işveren, % 7,5 işçi) Sosyal Destek Primi ödemesi zorunluluğu vardı. Öte yandan, SSK?lı çalışmalarından da emekli olabilmeleri için de (yazılı olarak önceden talep etmek şartıyla) ilave olarak 506 Sayılı SSK Kanunu?nun 73 maddesinin D bendine göre yüzde 20 oranında (%9 sigortalı , %11 işveren) malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi olmak üzere toplam %50 oranında prim ödemeleri gerekmekteydi. Bu yüksek oranlı primler nedeniyle işverenler gazi çalıştırmak istemezlerdi ama 1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SS ve GSS Kanunu ile özellikle Doğu-Güneydoğu gazilerini çalıştıran işverenlere büyük kolaylıklar sağlandığı gibi bu gazilere de ikinci aylıklarını tam almalarının yolu açılmıştır.

5510 sayılı Kanun?un 5?inci maddesinin ?c? bendinde gazilerin yeni sisteme göre nasıl çalıştırılacağı tarif edilmiştir. Buna göre;

l Harp malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun?a göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış malûllerden, eski adıyla SSK?lı yeni adıyla 4/A?lı ve eski adıyla Bağ-Kur?lu yeni adıyla 4/B?li olarak çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez. Çalıştıkları işyerlerinden aldıkları ücretlerden ise öncelikle işyerinin durumuna göre yüzde 1 ile yüzde 6,5 arasında değişen oranlarda iş kazası ve meslek hastalığı primi alınır. Bu kişiler ayrıca SGK?dan talep ederlerse uzun vadeli sigorta kolları içinde prim ödeyebilirler ve SGK?ya yapacakları taleplerini takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanır. Bu kişilerden hiçbir şekilde GSS (Genel Sağlık Sigortası) primi alınmaz, emekli oldukları için hem kendileri hem de eş ve çocukları sağlık yardımları alabilirler.

3713 sayılı Kanun?a göre aylık bağlanmış malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşların, eski adıyla memur yeni adıyla 4/C?li olarak işe girmeleri halinde aldıkları emekli aylıkları kesilmeyeceği gibi 4/C?li çalışmaları nedeniyle kamu işyerlerinden aldıkları ücretlerden uzun vadeli sigorta primi alınır.

Yukarıda sayılan gaziler ileride SGK?dan 4/A, 4/B veya 4/C?li gibi ayrıca emekli olmayı hak kazanırlarsa da hem eski aylıklarını hem de yeni aylıklarını hiçbir eksiltmeye gitmeden tam olarak alırlar. Bu Doğu-Güneydoğu gazilerinin bu haklarının alınmasında Haydar Filiz ve arkadaşları ile Balıkesir Milletvekili Ali Osman SALİ?nin büyük çabaları vardır. Kendilerine buradan teşekkür ederim.