Ayni yardımlar SGK primine tabi olur mu?


Özellikle Ramazan ayında bir çok işyerinde çalışanlara erzak yardımı yapılmaktadır. Bu ayni yardımların sigorta primine tabi olup, olmayacağı konusunda tereddütler olduğu görülmektedir.

Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmayacağı ve bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemelerin prime tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.

Bazı işverenlerce sigortalılara zaman zaman mal olarak (örneğin, yağ, un, ayakkabı, elbise gibi) ayni yardımlar yapılmaktadır.

Sözü geçen ve mal olarak (ayni) yapılan yardımlar, tutarları üzerinde durulmaksızın, prime esas kazançlara dahil edilmeyecektir. Ancak, ayni yardımların sigortalılara nakden ödenmesi halinde (örneğin yağ parası, un parası, ayakkabı parası gibi) prime tabi tutulması gerekmektedir.

İşverence personele sağlanan her türlü ayni yardım herhangi bir limit öngörülmeksizin SGK priminin dışında tutulmuştur.

Ayni yardımlardan sigorta primi kesintisi yapılmazken, personele ayın şeklinde (yakıt, mobilya, erzak gibi) verilen yardımlar gelir vergisi stopajına tabidir.
Ayın şeklinde yapılan ücret niteliğindeki yardımlara ilişkin olarak yüklenilen KDV'ler indirilmez. Aynın (veya hizmetin) KDV dahil maliyeti brüte götürülmek suretiyle sadece gelir vergisi stopajı hesaplanmalıdır. İşveren şirket kendi ürettiği malı veya hizmeti ayın ücret olarak personeline verirse, bunun maliyetinin ve emsal perakende satış fiyatına göre hesaplanan KDV'sinin toplamı net ücret sayılır, bu meblağ brütleştirilerek gelir vergisi kesintisine tabi tutulur.

Evlenme yardımının SGK ve vergi mevzuatındaki yeri

Gelir Vergisi Kanunu'nun 25/5'inci maddesine göre evlenme münasebeti ile yapılan yardımlar gelir vergisi stopajından müstesnadır. Bu istisna hizmet erbabının iki aylığını veya buna tekabül eden gündeliklerinin tutarını aşamaz. Evlenme yardımı damga vergisine tabidir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80. maddesinde sigortalının evlenmesi halinde işveren tarafından yapılan evlenme yardımlarından SGK primi alınmayacağı öngörülmüştür.

Uygulamada bu yardım sadece personelin (sigortalının) resmen evlenmesi halinde yapılabilmektedir.

Doğum yardımının SGK ve vergi mevzuatındaki yeri

Gelir Vergisi Kanunu'nun 25/5'inci maddesine göre doğum münasebeti ile yapılan yardımlar gelir vergisi stopajından müstesnadır. Bu istisna hizmet erbabının iki aylığını veya buna tekabül eden gündeliklerinin tutarını aşamaz. Doğum yardımı adı altında yapılan ödemeler damga vergisine tabidir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80. maddesinde sigortalının çocuğunun olması halinde işveren tarafından yapılan doğum yardımlarından SGK primi alınmayacağı öngörülmüştür.

İbrahim IŞIKLI

SOSYAL GÜVENLİK VE İŞ HUKUKU