18 Aralık 2008 Sadettin Orhan sorhan@bugun.com.tr

Geçtiğimiz haftalarda bir yazı kaleme aldık ve Bağ-Kur'lular (4/b) için, ödemekte oldukları prim tutarını düşürme imkanı olduğundan bahsettik.

Bu yazı ile ilgili olarak okurlarımızdan gelen sorulardan, bazı yanlış anlamaların olduğu anlaşılıyor. Bu yazımızda konuyu tekrar özetleyerek yanlış anlamaları gidermeye çalışacağız. Bundan sonra basamak sistemi yok! Bilindiği üzere 1 Ekim 2008 tarihine kadar, Bağ-Kur'da basamak sistemine göre prim alınıyordu.

Gerek esnaf Bağ-Kur'lular ve gerekse tarım Bağ-Kur'lular 1 ila 24. basamak arasında bulundukları basamağın %40'ı kadar primin ödüyorlardı. 1 Ekim'le birlikte yürürlüğe giren yeni SGK'da ise basamak sistemi terk edildi. Yeni sistemde daha önce SSK'lılar için uygulanmakta olan prime esas kazanç sistemi benimsendi.

Buna göre Bağ-Kur'lular da tıpkı SSK'lılar gibi asgari ücret (638,70 YTL) ile bunun 6,5 katı (4151,55 YTL) arasındaki rakam üzerinden prim ödeyecekler. Bağ-Kur'luların prim oranlarının %33,5 ila %39 arasında değişeceğini dikkate alırsak, ödenebilecek en düşük prim 214 YTL olacak.

Seçme hakkı var ama!

Daha önceki basamak sisteminde sigortalılar, Bağ- Kur'a girişlerinde ilk 12 basamaktan birisini seçebiliyorlardı. Ancak 12. basamaktan sonra herhangi bir seçme hakları bulunmuyordu. Oysa yeni sistemde, alt ve üst sınırlar arasında olmak kaydıyla dilediğiniz ay prim matrahını değiştirebileceksiniz. Bu imkandan yararlanarak aylık prim ödemenizi yarıya yakın hatta kimi basamaklar için üçte bire kadar düşürme şansınız olacak. Diyelim ki 1 Ekim'den önce Bağ- Kur'a 15. basamaktan prim ödüyordunuz.

Buna göre en son 2008/Eylül ayında ödediğiniz prim 424,14 YTL idi. Dilerseniz şimdi prim matrahı olarak asgari ücreti, yani 638,70 YTL'yi seçebilir ve 214 YTL prim ödeyebilirsiniz. Böylece aylık prim giderinizi %50 civarında azaltmış olursunuz. Daha önce 24. basamaktan ayda 784,28 YTL ödeyen kişi ise prim ödemesini üçte bir oranında düşürme şansı yakalamış oluyor. Bağ-Kur'luların genelde 13, 14 ve 15. basamaklarda prim ödediğini düşünürsek, genel olarak %50 civarında bir düşüş yaşanacaktır.

Ne kadar ekmek, o kadar köfte hesabı...

Ancak prim ödemenizi düşürmeniz, aynı zamanda ilerde daha düşük aylığa razı olmanız anlamına geliyor. Zira esnaf veya şirket ortağı olarak SGK'ya ne kadar yüksek prim öderseniz emekli aylığınız da o derece yüksek olacaktır. Yani imkanı olan esnaf veya şirket ortaklarına primlerini düşürmelerini değil, aksine artırmalarını tavsiye ediyoruz.

Öte yandan bizim tavsiyemizi, sanki bundan sonra daha düşük prim ödeyerek aynı tutarda aylık alma imkanı varmış gibi anlayan okurlarımız oldu. Oysa biz bu yazımızda olduğu gibi önceki yazımızda da böyle bir husustan bahsetmediğimiz gibi, imkanı olanların bundan sonra da yüksek prim ödemeye devam etmelerini tavsiye ettik.

Sağlık yardımlarını da düzenli alacaksınız!

Prim indiriminde okurlarımızın dikkatini çektiğimiz bir nokta daha vardı. O da yüksek tutarda primi düzensiz ödemektense, en düşük tutarda (tabandan) prim ödeyip düzenli ödemenin daha uygun olacağı idi. Zira yeni SGK'da özellikle Bağ-Kur'luların (4/b) sağlık yardımlarından yararlanabilmesi, primlerini düzenli ödemelerine ve 60 günden daha fazla borçlarının olmamasına bağlı.

Dolayısıyla primini tabandan ama düzenli ödeyen Bağ- Kur'lular sağlık yardımlarından da düzenli bir şekilde yararlanmış olacak. Görüldüğü üzere bizim tavsiyemiz, bağımsız çalışanların primlerini mutlaka düşürmeleri yönünde değil, böyle bir imkanları olduğunu ve düzenli prim ödemek için bundan faydalanabileceklerini hatırlatmak olmuştur.

Ne zaman emekli olurum?

Soru: Sadettin Bey, sigorta başlangıcım 01.12.1980 tarihidir. Toplam 5700 gün pirimim var. Ne zaman emekli olabilirim? Yaşar Ünlü

Cevap: Değerli okurum SSK'lı mı yoksa Bağ-Kur'lu mu olduğunuzu ve doğum tarihinizi belirtmemişsiniz. Ancak 5075 gün ve 46 yaşınızı doldurduğunuz gün emekli olacaksınız. prim gününüz zaten dolmuş. Dolayısıyla 46 yaşınızı tamamladığınız gün emeklilik dilekçenizi verebilirsiniz.