27 Aralık 2008 Sadettin Orhan sorhan@bugun.com.tr

Bir okurumuz, pek çok kişinin kafasını karıştıran konuları maddeler halinde bir e-mail ile göndermiş.

Biz de hem okurumuz için hem de konuyu merak edenler için soruları ayrı ayrı cevaplayacağız. Sorular şöyle; 1. Daha önceleri kişi sağlık hizmetlerinden yararlanması için, işe girdikten sonra kendisi için 90 gün, bakmakla yükümlü olduğu kişiler için 120 gün prim ödemesi şartı vardı. Peki şimdi durum ne oldu? 2. Daha önceleri kişi işten çıktıktan sonra, son bir yıl içerisinde 120 gün prim gün sayısı var ise, 6 ay 10 gün sağlık hizmetlerinden yararlanılıyordu. Peki şimdi durum nedir? 3. Kız çocukları yaşları ne olursa olsun babası adına sağlık hizmetinden yararlanıyordu. Peki şimdi durum nedir? 4. İsteğe Bağlı sigortalılarda kişi 1 ay (30 gün) prim ödedikten sonra sağlık hizmetinden yararlanabiliyor mu? Yararlanabiliyorsa buna eş ve çocukları da dahil mi? 5. İsteğe Bağlı sigortalılarda kişinin sigortalılığı bittikten sonra kaç ay daha sağlıktan yararlanılabiliyor ve kaç gün sigortalılık süresi gerekli? 6. İsteğe Bağlı sigortalılarda, kişi kaç ay prim ödemese sigortalılık süresi biter?

Görüldüğü üzere okurumuz, sağlık yardımları ve isteğe bağlı sigortalılıkla ilgili en can alıcı konuları soru haline getirmiş. Biz de sırasıyla cevap verelim; 1. Halk arasında bekleme süresi olarak bilinen süreyi, yani staj süresini soruyorsunuz. Evet, 1 Ekim'den önce, bir SSK'lı işe girdikten 90 gün sonra kendisi için, 120 gün sonra da eş ve çocukları için sağlık yardımı almaya başlıyordu. Bu süre Bağ-Kur'lularda ilk tescilde 8 ay, sonraki başlangıçlarda ise 4 ay olarak uygulanıyordu. Memurlar için böyle bir süre söz konusu değildi. 1 Ekim 2008'le birlikte yani reform kanunu sonrasında, tüm çalışanlar için bekleme süresi 30 gün olarak belirlendi.

Yani bir kimse ister SSK'lı (4/a'lı) olarak isterse Bağ-Kur'lu (4/b'li) olarak çalışsın, sigorta tescilinden 30 gün sonra sağlık yardımlarına müstahak olacak. Bu süre eş ve çocuklar için de aynı. 2. 1 Ekim 2008 sonrası kişi işten ayrılmışsa ve geçmiş bir yılda 120 gün primi var ise, okurumuzun belirttiği üzere 6 ay 10 gün sağlık yardımı alabiliyordu. Yeni dönemde ise işten ayrıldıktan sonra, geçmiş bir yılda 90 gün prim ödemesi var ise 90 gün daha sağlık yardımı alınabilecek. Geçmiş bir yılda 90 gün prim ödemesi yoksa bu kez işten ayrıldıktan sonra 10 gün daha sağlık yardımı alınabilecek. Aynı süre eş ve çocuklar için de geçerli.

3. 1 Ekim 2008'den önce ana-babası üzerinden sağlık yardımı almakta olan 18 yaşından büyük kız çocukları yine almaya devam edecek. Bunların durumlarında bu tarihten sonra bir değişiklik olursa, örneğin işe girer ve tekrar ayrılırlarsa, bu kez yeniden ana-babaları üzerinden sağlık yardımı alamayacaklar. 1 Ekim 2008'den sonra 18 yaşını dolduran kız çocukları ise anababaları üzerinden sağlık yardımı alamayacaklar. 4. İsteğe bağlı sigortalılar da dahil olmak üzere tüm sigortalılar 30 gün prim ödedikten sonra sağlık yardımı alabilecekler. Buna eş ve çocukları da dahil. Ancak 18 yaşın altındaki çocuklar prim şartına tabi değiller. 5. İsteğe bağlı sigortalılar da diğer sigortalılar gibi, prim ödemesini durdurduktan sonra, geçmiş bir yılda 90 gün prim ödedilerse 90 gün, ödemedilerse 10 gün daha sağlık yardımı alabilecekler.

6.1 Ekim 2008 öncesinde, SSK isteğe bağlı sigortasında, üç ay üst üste prim ödenmez ise, isteğe bağlı sigorta sona eriyordu. Yeni dönemde ise; n İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanların, primi ödenmiş son günü takip eden günden, n Aylık talebinde bulunanların, aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden, n Ölen sigortalının ölüm tarihinden, İtibaren isteğe bağlı sigorta sona erecektir. Görüldüğü üzere isteğe bağlı sigortanın sona ermesinde prim ödememe kriteri bulunmuyor. Öte yandan, prim ödenmesi gereken ay üzerinden 12 ay geçtiği halde prim ve gecikme zammı ödenmemişse, prim ödenmeyen bu ay sigortalılık süresinden sayılmayacak.