Yurt dışında çalışanlara yenilik



Yurt dışında iş yapan işverenlerimizin götürdükleri işçilerin durumunda 506 sayılı SSK ve 5510 sayılı SSGSS Kanunu sonrası özellikle ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde çalıştırılanlarda büyük değişiklikler oldu.
Topluluk sigortası kalktı
ÜLKEMİZLE sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen Türk işverenlerin çalıştırdıkları işçilerin sosyal güvenlikleri 1 Ekim öncesi SSK?da topluluk sigortası veya isteğe bağlı sigorta hükümlerine göre sağlanıyordu. İşçilerin öncelikle herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olmamaları gerekiyordu.
Bu şekilde çalışanlar için yurt dışında iş üstlenen işverenle SSK arasında malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarını kapsayan uzun vadeli sigorta kollarının uygulanmasına yönelik bir tip sözleşme imzalanıyordu. Topluluk sigortasına tabi çalıştırılan işçilerin yüzde 25 oranındaki uzun vadeli sigorta kolları primleri işverenlerince takip eden ayın sonuna kadar SSK?ya ödeniyordu. Burada iş göremezlik gelirinden faydalanamıyorlardı.
Kısa vadeli sigorta geldi
1 Ekim sonrası kısa vadeli sigorta kolları genel olarak 5510 sayılı SSGSS Kanununun 4/a(eski SSK) ve 4/b (eski Bağ-Kur) md. kapsamında sigortalı sayılanlar ile aynı Kanunun 5. md.de sayılanlara uygulanıyor, kanunun 4/c (eski Emekli Sandığı) md. kapsamındakiler hakkında uygulanmıyor.
Bundan böyle ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce götürülen işçiler Kanunun 4/a md. kapsamında sigortalı sayılacaklar ve kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanacak. Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı yapılan işin tehlike ağırlığına göre yüzde 1 ilâ yüzde 6.5 arasında olup bu primler ve yüzde 12.5 oranındaki genel sağlık sigortası priminin tamamı işveren tarafından karşılanacak. İş kollarının hangi tehlike sınıfına girdiği, sınıf ve derecesine ait prim oranları ve derecelerin belirlenmesine ilişkin tarife 22.09.2008 tarih ve 2008/14173 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlendi.

Eski sistemde sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde çalışan işçilerin yurt dışında iş kazası veya meslek hastalığına maruz kalmaları halinde haklarında kısa vadeli sigorta kolları uygulanmıyor ve işçiler iş göremezlik geliri alamıyordu. Artık kısa vadeli sigorta hükümleri uygulanacağından bu haklardan da yararlanabilecekler.
İsteğe bağlı sigorta kolaylaştı
ESKİDEN yurt dışına götürülen işçilerden isteyenler isteğe bağlı sigortalı olarak da devam edebiliyordu, şimdi de mümkün. Ancak 1080 gün sigortalılık süresi kalktı. Yeni durumda Türkiye?de ikamet şartı ile zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya sigortalı çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak şartları aranmaksızın isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanacak. Bunların genel sağlık sigortası primleri işverenleri tarafından ödeneceği için sadece yüzde 20 oranında malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödeyecekler. İsteğe bağlı sigortalılar artık sağlık hizmetlerinden yararlanabilecek.
Yeni sistemde 4/a (SSK) sigortalılarının emeklilik için prim süresi 7200 gün, 4/b (Bağ-Kur) sigortalıları için 9000 gün oldu. Bu yüzden isteğe bağlı sigortalıların 1800 gün daha fazla çalışması gerekecek.
Bu durumdakiler yeni dönemde iş kazası veya meslek hastalığı gibi durumlarda iş göremezlik gelirine kavuşacaklar ve isteğe bağlı sigortalı olarak genel sağlık sigortalısı olacak. Ancak bu süreler topluluk sigortası gibi emeklilikte sayılmayacak. Asıl önemli olan uygulamanın ne göstereceği ise zamanla belli olacak.


ARİF ŞİMŞEK