Engelli Statüsünden Emeklilikte Vergi İndirimi Hakkı Önemini Sürdürüyor



02.03.1963 doğumluyum ve doğuştan sağ kolumda felç olduğundan bu kolumu tam kullanamıyorum. 1982 yılında askerlikten muafiyet belgesi aldım. 01.09.1984 tarihinde SSK sigortalısı oldum ve halen de çalışıyorum. Şu ana kadar da 23,5 yıl ve çoğu tavandan ödenmiş 8 bin günün üzerinde primim bulunuyor. Kanunları bilmediğim için özürlü emeklilik ve vergi indirimi konusunda bilgim yok. Sözcü?deki her gün yayınlanan köşenizden bilgilenmeye çalışıyoruz.
Sormak istediklerim;


1- Bu şartlarda 25 yıl ve yaşı beklemeden özürlü emekli olabilir miyim?
2- Özürlü olarak emekli olan kişilerin emekli maaşı düşük mü olur?
3- Ölümüm halinde eşim emekli maaşımdan yararlanamaz mı? Ali AYDIN -İSTANBUL

Sayın Okurum,
Öncelikle belirtmeliyim ki çalışma yaşamındakiler için yeterli bilgi alma mekanizmaları açık değil. Bu bakımdan Sözcü aracılığıyla çalışma yaşamına ilişkin güncel gelişmeleri yakalıyor, yeni hakları ilk öğrenen oluyorsunuz.

Sorularınıza gelince;
1- Vermiş olduğunuz bilgilere göre engelli olarak hemen emekli olma imkânınız mevcut. Yeni Kanun ilk defa sigortalı oldukları tarihte malûl olan sigortalılarla birlikte, sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlananların 506 sayılı Kanunda öngörülen aylığa hak kazanma koşullarını koruyor.

İlk yol olarak 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olarak bu tarihten önce veya sonra sakatlığınız nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmak suretiyle özürlü emekliliğinden yararlanabilirsiniz.

İkinci yol olarak da yapmanız gereken SGK?ca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularının sağlık kurullarınca yöntemine uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, SGK Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranınızı tespit ettirmektir. Doğuştan engelinize ilişkin bu tespit de en az yüzde 60 ise, yaşınız ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3 bin 960 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanabilirsiniz.

2- 5510 sayılı Kanun gereği sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce malûl olan sigortalılar ile sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanan sigortalılara bağlanan aylıkların aylık bağlama oranı, 5 bin 400 gün üzerinden hesaplanan orandan az olmayacak. Ancak aylık bağlama oranı yüzde 90'ı geçemeyecek. Aylığınız sırf özürlü statüsünden olduğunuz gerekçesiyle düşük olmaz.

3- Engelli statüsünden bağlanacak aylığınız da tıpkı normal emekli aylığı gibi vefatınız durumunda varsa hak sahiplerinize (eş-çocuk-ana-baba) bağlanacaktır. Eşinize dul aylığı bağlanmasına tekrar evlenmesi dışında hiçbir yasal engel bulunmuyor.

Sürekli işgöremezlik geliri farklı
İş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün yüzde 50?sinden daha azını yitiren sürekli işgöremezlik gelir sahibi sigortalıların geçirdiği iş kazası veya tutulduğu meslek hastalığına bağlı olmayan sebeplerden ölümleri halinde de eş ve çocuklarına ölüm geliri bağlanması mümkün bulunmuyordu. Kaldı ki bu imkân da 01.10.2008?den itibaren tanınmış bulunuyor. Sürekli işgöremezlik gelirinin özürlü statüsünden emeklilikle her ikisinin de SSK?dan (4/a sigortalılığından) bağlanması dışında bir ilgisi bulunmuyor. Sanırım endişeniz iki kavramın yaygın olarak karıştırılmasından kaynaklanıyor.

Normal emeklilik
48 yaşınızı dolduracağınız 02.03.2011 tarihinden önce normal emekli olamazsınız. Ancak yukarıda belirttiğim iki yoldan birini izleyerek hemen emekli olabilirsiniz.


Şevket Tezel