Ekrem Sarısu

Soru: Prim tutarı yüksek olduğu için eşim için isteğe bağlı prim ödemek istediğim halde ödeyemiyorum. Evlerde el emeği ile yapılan ürünleri satarak gelir elde eden ev kadınlarının, isteğe bağlı sigorta primlerinin yarıya düşürüldüğünü duydum. Eşimin bu kapsamda düşük prim ödemesi için ne yapmamız gerekiyor? SGK ya sordum tatmin edici cevap alamadım.

Ufuk Özer

Cevap:Gelir Vergisi Kanununun 9 ncu maddesinin 6 ncı bendinde sayılan dikiş, nakış, çeyiz, dantel, havlu, çarşaf gibi dokuma işleri, hediyelik eşya, turistik eşya, turşu, tarhana vb. leri evinde imal ederek daimi olara işyeri açmaksızın ve bir işverene tabi olmaksızın satan ve gelir vergisinden muaf tutulan kadınlar, isteğe bağlı sigortalı olmaları halinde indirimli prim ödüyorlar. 2008 yılında prime esas günlük kazanç alt sınırının 15 katı üzerinden prim hesaplandı. Takip eden her yıl için bir puan artırılarak 30 katı geçmemek üzere belirlenen kazanç tutarı üstünden prim ödüyorlar. Bu 2008 de yüzde 50, 2009 da yüzde 47, 2010 da yüzde 44 daha az prim ödeyeceği anlamına geliyor. Her yıl azalarak devam eden avantajlı prim ödeme 1 Ocak 2023 tarihinde diğer isteğe bağlı sigortalılarla aynı tutarda prim ödenmek suretiyle son bulacak. İsteğe bağlı sigortalılar 2008 de 203 TL, prim öderken bunlar 102 TL ödediler. 2009 ise isteğe bağlı sigortalılar aylık 214 TL prim öderken, bunlar 114 TL prim ödüyorlar. Eşiniz için vergiden muaf esnaf belgesi alıp, esnaf siciline kayıt yaptırdıktan sonra, esnaf sicilinden de primden muaf belgesi aldıktan sonra, eşiniz isteğe bağlı sigortaya indirimli prim ödemeye başlayabilir.

Prim yeterli 49 yaş da dolduğunda emekli olabilirsiniz

Soru: 1 Ocak 1964 doğumluyum. 15 Nisan 1987 tarihinde işe girdim. 18 ay askerlik borçlanmamı yatırdım. Prim ödeme gün sayım 8052 dir. Bu bilgilere göre ne zaman emekli olabilirim?

Mevlüt AKKURT/ İSTANBUL

Cevap: Askerlik yaptığınız tarihi yazmamışsınız. Sorunuzu sigorta başlangıç tarihinden önce askerlik yaptığınız varsayıma göre cevaplandırıyoruz. Askerlik borçlanması sigorta başlangıç tarihinizi 18 ay geri götürerek emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5300 gün prim ödeme ve 49 yaş şartlarına tabi olmanızı sağlıyor. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de 49 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2013 tarihinde emekli olabilirsiniz.

Babanız Emekli Sandığına tabiyse yetim aylığı bağlatabilirsiniz

Soru: 1965 doğumlu bekâr bir bayanım. Ve SSK?dan emekliyim. 16 Ağustos 2008 tarihinde vefat etmiş olan babamın emekli maaşını alabilir miyim?

Zuhal EDİZ/ İSTANBUL

Cevap: SSK ve Bağ-Kur; sosyal güvelik kurumlarına tabi olarak çalışan veya bu kurumlardan kendi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık alan bekâr, evlenmiş olsa da boşanan veya dul kalan kız çocuklarına ana ve babalarından dolayı yetim aylığı bağlamıyor. Ancak Emekli Sandığı; sandığı tabi olarak çalışmayan veya kendi çalışmasından dolayı sandıktan emekli aylığı almayan kız çocukları, başka sosyal güvenlik kurumlarına tabi olarak çalışsa veya bu kurumlardan emekli aylığı alsa da yetim aylığı bağlıyor. Babanız SSK veya Bağ-Kur emeklisiyse, yetim aylığı bağlatamazsınız. Ancak babanız Emekli Sandığından emekliyse, yetim aylığı bağlatabilirsiniz.

Boşanan eşiyle aynı evde yaşadığı tespit edilenin yetim aylığı kesilir

Soru: Babam vefat ettikten sonra annem dul ve yetim aylığı almaya başladı. Fakat babamın ilk eşinden olan kızı kocasından sahte olarak boşanarak aylığın bir kısmını almaya ve annesi de vefat edince onunda aylığını almaya başladı. Fakat boşanma kağıt üstünde kocasıyla aynı evde yaşamaya devam ediyorlar. Bir yazınızda bu durumda olanların aylığının kesileceğini okumuştum. Sahte boşanma yapan babamın eski eşinden olma kızını nereye şikâyet edebilirim?

Celal ÖZYERLİ

Cevap: Yeni Yasa?nın yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren, ana veya babasından yetim aylığı almak için boşanan ve eşi ile birlikte aynı evde yaşadığı tespit edilenlerin aylıkları kesilmekte ve ödenen aylıklar kanuni faiziyle birlikte geri alınmaktadır. Babanızın diğer eşinden olan kızı eşiyle yetim aylığı bağlatmak için boşanıp aynı evde evlilik hayatını devam ettiriyorsa, bulunduğunuz yerdeki Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne şikâyet etmeniz halinde, boşanan eşiyle birlikte yaşadığı tespit edilirse yetim aylığı kesilir. Ödenen aylıklarda kanuni faiziyle birlikte geri alınır.

Geliri olmayan ana ve baba çocuğunun üstünden sağlık yardımı alabilir

Soru:10 Ekim 1963 doğumluyum. 10 Ekim 2009 tarihinde emekli olmaya hak kazanıyorum. Gerekli olan gün sayısına zaten ulaşmış bulunmaktayım. Sorum şu ; SSK lı bir işçiyim. Annem de benim üzerimden sağlık sigortasından yararlanıyor. Biz 1989 Bulgaristan göçmeniyiz. Annem Türkiye de hiç çalışmadı. Bulgaristan dan emekli maaşı almakta. Emekli olup çalışmaya devam edersem sağlık sigortamdan yararlanabilir mi? Emekli olup çalışmayı bırakırsam annem sağlık sigortamdan yararlanabilir mi?

Leman Şanlı

Cevap: Geçimi sigortalı tarafından sağlanan ve her türlü kazanç ve irattan elde ettiği gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olan ve diğer çocuklarından sağlık yardımı almayan ana ve babası, sigortalı veya emekli üstünden sağlık yardımı alabiliyor. İster çalışın, ister emekli olun, annenizin her türlü aylık geliri toplamı asgari ücretin net tutarından(bugünkü asgari ücrete göre 477.18 TL dir.) az ise, anneniz sigortanızdan sağlık yardımı alabilir. Ancak, annenizin her türlü geliri toplamı asgari ücretin net tutarından fazlaysa, sizin üstünüzden sağlık yardımı alamaz.

Ödediğiniz primleri 58 yaşını doldurduğunuzda geri alabilirsiniz

Soru: 8 Haziran 2004 tarihinde ev hanımı olarak isteğe bağlı olarak Bağ-Kura giriş yaptım. 10 Mart 2009 da eşim vefat ettiği için, SSK dan emekli maaşı bağlanacak. Bağ-Kur primlerini ödeyemiyorum. Yatırdığım paraları nasıl? Ve ne zaman geri alabilirim? Devam edersem 10 yıl sonra kendim emekli olup her iki maaşı da alabiliyor muyum.5 yıl sonra yatırmaya başlarsam aradaki boşluğu nasıl kapatabilirim.

Sultan DEMİRTAŞ

Cevap: Bağ-Kura ödenen primler istenildiği zaman geri alınamıyor. Emeklilik için aranan yaş haddini doldurduğu halde emekliliğe hak kazanamayanlar, talepleri halinde ödedikleri primleri geri alabiliyorlar. Emeklilik için aranan yaş haddiniz 58 dir. 58 yaşınızı doldurduğunuzda emekli olamazsanız ödediğiniz primleri geri alabilirsiniz.

Askerlik borçlanmanız emeklilik şartlarınızı değiştirmiyor

Soru:28 Ekim 1972 doğumlum. 1 Şubat 1996 da sigorta girişi olan biriyim. Askerden sonra sigortaya giriş yaptığım için askerlik borçlanmasını ödesem bana herhangi bir faydası olur mu? Yaşımı öne çeker mi? Yoksa günlerim büyük ihtimalle yeter. Askerliği ödememe gerek olmaz sanırım. Ama ben askerlik borçlanması yapabiliyor muyum?

Murat Sayın

Cevap: Askerliğinizi her zaman borçlanabilirsiniz. Ancak sigorta başlangıç tarihinden sonra yapılan askerlik borçlanması sadece prim ödeme gün sayısını artırır. Emekli olma şartlarını değiştirmez.

Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5825 gün prim ödeme ve 56 yaş şartlarına tabisiniz. 5825 gün prim ödemiş olmanız şartıyla, 56 yaşınızı dolduracağınız 28 Ekim 2028 tarihinde emekli olabilirsiniz. 56 yaşınızı doldurana kadar prim eksiğinizi rahat rahat tamamlayabileceğinizden, askerliğinizi borçlanmanıza gerek yok.