Sadettin ORHAN sorhan@bugun.com.tr

Okurlarımızın takip ettiği üzere son bir haftadır, işsizlikle ilgili yazı dizimiz yayınlandı. Dizide, işsizlerin, çalışanların ve işverenlerin en fazla merak ettikleri konulara değindik ve tavsiyelerde bulunduk. Umarım sorulara ve sorunlara bir nebze olsun çare olmuşuzdur.
Bu arada dizimizin yayınlandığı günlerde çalışma hayatı ve sosyal güvenliğe dair önemli gelişmeler de yaşandı. Örneğin sigortalıların özel hastanelerdeki ayaktan tedavilerinde ve diş muayenelerinde uygulanan 10 TL'lik katılım payına, Danıştay 10. Dairesi tarafından yürütmeyi durdurma freni geldi. Danıştay, söz konusu SGK uygulamasını iki açıdan sorunlu buldu;
· Katılım payının alınmasına dair uygulamanın yönetmelikle düzenlenmesi gerekirken, SGK tarafından tebliğle düzenlenmesi,
· Özel sağlık kurum ve kuruluşlarına başvuranlardan 10 TL alınırken, kamu kurumlarına başvuran hastalardan daha düşük katılım payı alınmasının objektif bir gerekçesinin bulunmaması.
Bu iki gerekçeyle, katılım payı uygulamasının yürütmesi en azından şimdilik durduruldu.
Özele büyük darbe vurmuştu!
Özel hastanelerdeki ayaktan tedavilerde 10 TL katılım payının getirilmesi, sağlıktaki özel sektör yatırımlarına çok büyük bir darbe olarak değerlendirilmişti. Nitekim yer yer özele hasta müracaatlarında %40-50'ye varan düşüşler yaşandı. Öte yandan 2008/Ekim ayı itibariyle yürürlüğe giren bu düzenleme sayesinde SGK'nın sağlık harcamalarında ve dolayısıyla sosyal güvenlik açığında da gözle görülür bir azalma yaşandı.
Bundan sonra süreç nasıl gelişir bilemiyoruz ancak SGK, sağlıkta özele yığılmayı önleme adına Danıştay'ın nihai kararı doğrultusunda mutlaka yeni bir düzenlemeye gidecektir.
Okur sorularına cevaplar...
Malulen emekli olabilir miyim?
Soru: Sadettin Bey merhaba, ben 21-05-1983 doğumluyum. 15 Ocak 2002 SSK girişliyim. Malulen emeklilik için SSK'ya müracaat ettim. 1-10-2008 de kanunun değiştiğini ve 10 yıl içinde 1800 gün arandığı söylendi. Bunun üzerine hastaneye gittim, hastane vergi indirimi alırsam emekli olabileceğimi söyledi. Benim de müracaatım üzerine %80 vergi indirimi aldım. Şu an Haydarpaşa numune hastanesinden %75 ağır ve kalıcı maluldür diye raporum ve %80 vergi indirimim var. Ben nasıl, nereye müracaat ederek emekli olabilirim? Osman ERDOGAN
Cevap: Değerli okurum, malulen emeklikle ilgili şartların yeni 5510 sayılı Kanunla değiştiği doğrudur. Yalnız eğer siz, malulen emeklilik için müracaatınızı 1 Ekim 2008 tarihinden önce yapmışsanız, eski mevzuata tabi olacaksınız. Eski mevzuata tabi olmanız, 5 yıllık sigortalılık süresi ve 1800 gün primle malulen emekli olmanız anlamına gelir. Eğer SGK'ya müracaatınız 1 Ekim 2008 sonrasında ise bu kez malulen emeklilik için yine 1800 prim günü fakat 10 yıllık sigortalılık süresi gerekir ki bu da 15.01.2012 tarihinde doluyor. Öte yandan eğer başka birinin bakımına muhtaç durumda iseniz, yeni kanuna göre de 10 yıl aranmaksızın, 1800 günle hemen emekli olabilirsiniz.
Bu arada malulen emeklilikle özürlü emekliliğini birbirine karıştırmayın. Yukarıda yaptığım açıklama malulen emeklilikle ilgilidir. Eğer malulen emekliliğe hak kazanamazsanız, özürlü sıfatıyla erken emeklilik şansınız var. Yeni kanunda, özürlü emekliliği için vergi indirim belgesi alma zorunluluğu kaldırılmış olup, sağlık kurul raporu yeterli olmaktadır. %75 oranıyla, 3600 prim gününü tamamladıktan sonra 15 yıllık sigortalılık süresini doldurduğunuz 15.01.2017 tarihinde emekli olabilirsiniz.
Madenci olarak ne zaman emekli olurum?
Soru: Merhaba Sadettin Bey. Ben ilk sicil numaramı 1996 yılında staj gördüğüm okul tarafından aldım. İlk işe giriş tarihim 1997 ve şu ana kadar yer altından 871 gün primim var. Acaba emekli olabilmem için yer altından ne kadar daha prime ihtiyacım var ve yıl olarak ne zaman dolacak? Ayrıca askerliğimi 2000 yılında yaptım. Yunus Alemci
Cevap: Değerli okurum, okulda staj görürken almış olduğunuz sigorta sicil numarası veya sigorta başlangıcı emeklilik hesabında dikkate alınmaz. Öte yandan maden veya yer altı işlerinden dolayı, emeklilikte avantaj kazanabilmek için en az 1800 gün (5 yıl) bu işlerde çalışmak gerekir. Siz henüz bu süreyi doldurmadığınız için şuan emeklilikte herhangi bir avantajınız yok. 1800 günü doldurduktan sonra ise, 1/4 oranında ilave prim günü ve 50 yaşınızda emeklilik hakkı kazanacaksınız. Doldurmanız gereken prim günü ve sigortalılık süresi ise durumunuza göre değişecektir. Doğum tarihinizi yazmadığınız için size en uygun alternatifi belirleyemiyorum.