Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com

Ocak ayı verilerine göre işsiz sayısı 3 milyon 650 bin kişi düzeyinde bulunuyor. Peki hiç merak ettiniz mi, bu 3 milyon 650 bin kişi hangi meslek gruplarında iş arıyor? Kriz dönemlerinin en tipik gelişmesi olarak işsizler arasında "Ne iş olsa yaparım" diyenler hızla artıyor artmasına ama, yine de herkesin bir mesleği ya da daha iyi yapabileceğine inandığı bir iş var.

TÜİK, işsizleri mesleklere göre dokuz grupta topluyor. 3 milyon 650 bin işsizin 848 binini nitelik gerektirmeyen işlerde çalışanlar oluşturuyor. Bu grup, biraz da "Ne iş olsa yaparım" diyenleri gösteriyor.

İkinci sırada 701 bin işsizle sanatkarlar ve ilgili işlerde çalışanlar geliyor. Bu gruptaki sanatkar ifadesiyle "el becerisiyle çalışan" kesim kastediliyor. Maden işçileri, boya-badana gibi işlerde çalışan inşaat işçileri bu gruba giriyor.

Hizmet ve satış elemanları 613 bin işsizle üçüncü sırada yer alıyor. Tesis ve makine operatörleri ve montajcılar grubunda 468 bin, büro ve müşteri hizmetlerinde çalışmak isteyen 454 bin kişi iş arıyor.

Profesyonel meslek mensupları olarak adlandırılan ve doktor, mühendis, avukat gibi mesleklere sahip üniversite mezunu olanlardan 206 bin kişinin iş aradığı görülüyor. Daha çok teknik eleman sınıfında olan ve yardımcı profesyonel meslek mensubu olarak nitelenen kişilerden iş arayanların sayısı ise 271 bin düzeyinde bulunuyor.

Üst düzey yönetici ve müdürlerden 70 bin kişi; tarım, hayvancılık, avcılık ve ormancılık alanında da 18 bin kişi iş arıyor.

İş arayanların mesleklerine göre dağılımına ilişkin tabloyu geçen yılla ya da bir önceki dönemle kıyaslamak çok sağlıklı sonuçlar vermiyor. Bunun iki nedeni var. Birincisi; 2009'a ilişkin veriler ocak ayını kapsıyor ve ocak ayı verisi olarak açıklanan rakamlar, aralık-ocak-şubat döneminin ortalamasını gösteriyor. Geçen yılın birinci dönemini gösteren veriler ise ocak-şubat-mart döneminin ortalamasıyla oluşmuş durumda. Karşılaştırmayı bire bir yapma olanağını ortadan kaldıran diğer neden ise, 2009 yılından itibaren nüfus projeksiyonlarının 2008 ADNKS sonuçlarına göre yenilenmiş olması.

Dolayısıyla, 2008 yılının birinci dönemi ile bu yılın ocak ayı verilerini karşılaştırmanın tam doğru olmadığını vurgulamak durumundayız. Ancak, yine de bir fikir edinebilmek için bu iki dönem arasında hangi meslek gruplarında nasıl değişiklikler yaşandığına bakmak gerekiyor.

Bu iki dönem arasında işsiz sayısı 1 milyon 8 bin kişi arttı. Artışta ilk sıraları 219 bin kişiyle nitelik gerektirmeyen işlerde çalışanlar, 183 bin kişiyle sanatkarlar ve ilgili işlerde çalışanlar, 169 bin kişiyle hizmet ve satış elemanları, 157 bin kişiyle de tesis ve makine operatörleri ve montajcılar alıyor.

Dikkat edileceği gibi, tarım kesiminde işsiz sayısı çok az, aynı şekilde artış da çok düşük. Bu durum, büyük ölçüde ücretsiz de olsa aile işçiliğinin yaygınlığından kaynaklanıyor.

Üst düzey yöneticiler ve müdürler ile profesyonel ve yardımcı profesyonel meslek sahibi olanlardan iş arayanların sayısında gözlenen toplam 146 bin kişilik artış ise nitelikli işgücünün durumunu ortaya koyuyor. Yardımcı profesyonel meslek mensupları grubunda iş arayanların sayısındaki artış, bir ölçüde genç nüfustaki işsizliğin artışını da izah eder nitelikte.

[font=Courier New]
İşsizlerin meslek gruplarına göre dağılımı (Bin kişi)
2009 2008 2008 2008 2008
Ocak 4. Dönem 3. Dönem 2. Dönem 1. Dönem
Toplam 3 650 2 995 2 439 2 164 2 642
Üst düzey yöneticiler ve müdürler 70 53 50 51 59
Profesyonel meslek mensupları 206 209 249 146 152
Yardımcı profesyonel meslek mensupları 271 236 203 165 190
Büro ve müşteri hizmetlerinde çalışanlar 454 400 348 289 329
Hizmet ve satış elemanları 613 499 408 381 444
Tarım, hayvancılık, avcılık ve ormancılık 18 17 9 13 10
Sanatkarlar ve ilgili işlerde çalışanlar 701 527 417 395 518
Tesis ve makine operatörleri ve montajcılar 468 349 239 245 311
Nitelik gerektirmeyen işlerde çalışanlar 848 705 516 480 629