5084 KAPSAMINDAKİ İŞYERLERİNDE ASGARİ GEÇİM

İNDİRİM UYGULAMASI



Bazı illerde vergi ve sigorta primi teşvikleri uygulamak, enerji desteği sağlamak ve yatırımlara bedelsiz arsa ve arazi temin etmek suretiyle yatırımları ve istihdam imkânlarını artırmak amacı ve vergi teşvikleri ile ilave istihdam üzerindeki malî yüklerin indirilmesine yönelik teşvikler açısından fert başına GSYİH miktarları, bedelsiz arsa ve arazi temini açısından ise bu miktarlar ile kalkınmada öncelikli yöre kriteri esas alınarak hazırlanan ve 06.02.2004 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun öncelikle Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca 2001 yılı için belirlenen fert başına GSYİH tutarları 1500 ABD Doları veya daha az olan 36 il , 01/04/2005 tarihi itibariyle de Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca 2003 yılı için belirlenen sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre endeks değeri eksi olan 13 il ile daha sonra kanuna eklenen Geçici 2. madde ile Çanakkale ilinin Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri de teşvik kapsamına alınmıştır. Böylece toplam 49 il ve 2 ilçede mükellefler kanun kapsamında sağlanan teşviklerden yararlanabilmektedir.
49 il ve 2 ilçede, 5084 sayılı kanun kapsamında 01.04.2005 tarihinden itibaren 10 ve üzeri işçi çalıştıran işyerleri (Gelir veya Kurumlar vergisi mükellefleri) çalışanlarının tahakkuk eden Ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin; organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu iş yerleri için tamamı (%100) , diğer yerlerdeki iş yerleri için yüzde sekseni (%80) , verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilmekte, ancak terkin tutarı işçi sayısı ile asgari ücret üzerinden ödenmesi gereken gelir vergisinin çarpımı sonucu bulunacak değer üzerinden yukarıda belirtilen oranlara göre saptanan tutardan fazla olamamaktadır.
Görüldüğü üzere 5084 sayılı kanun, işverenler (Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri) açısından istihdam üzerindeki yükün azaltılmasına yönelik bir teşvik unsuru olmakta, çalışanlar açısından ücretlerinde değişiklik yaratmamaktadır.
5615 sayılı Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 32. maddesinde yapılan değişiklikler sonucu 01.01.2008 tarihinden geçerli olmak üzere vergi sistemimize giren gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde asgarî geçim indirimi hiçbir ayrım gözetilmeden Gelir ve Kurumlar vergisi mükelleflerine bağlı çalışan işçilere uygulanmaktadır. Asgari Geçim İndirimi, ücretler üzerinden hesaplanan Gelir Vergisinden, ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için % 50?si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10?u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için % 5?idir. Bu şekilde hesaplanan asgari Geçim İndirimi işçinin Gelir Vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilen tutar işçinin ücretine ilave edilmekte, böylece çalışan medeni durumuna göre daha fazla net ücret elde edebilmektedir.
01.01.2008 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan Asgari geçim İndirimi ile 5084 sayılı kanun kapsamında Gelir Stopajı teşvikinden faydalanan Gelir ve Kurumlar vergisi mükellefleri, uygulamada önceliğin asgari geçim indirimine mi yoksa Gelir Stopaj teşviki yönünde kullanacağı konusunda tereddüte düşmüşlerdir.

Maliye bakanlığı , www.gib.gov.tr adresindeki web sayfasının ?? e-beyanname ?? bölümüne koyduğu 01.02.2008 tarihli bir duyuru ile tereddütleri gidermiş ve muhtasar beyannamedeki sıra esas alınarak, önce 5084 sayılı Kanuna göre hesaplanan tutarın terkin edileceğini daha sonra da asgari geçim indirimi tutarının mahsup edileceğini belirtmiştir.

Ancak, 06.06.2008 tarihli Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren 5766 sayılı AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDA KANUNDA VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN?un 8. maddesi ile 193 sayılı GELİR VERGİSİ KANUNUN?a eklenen Geçici 73. madde ile Gelir Vergisi Teşviki uygulan ücretlerin vergilendirilmesinde öncelikle Asgari Geçim İndiriminin dikkate alınması gerektiğine hükmedilmiştir.

Böylece, 2008 yılında Gelir Vergisi Teşviki uygulanan illerde (49 il ve 2 ilçe) ücretlerin vergilendirilmesinde öncelikle Asgari geçim İndirimi uygulamasının (GVK32.MD) dikkate alınması gerekmektedir. Uygulamaya ilişkin düzenlemeleri yapmaya Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.

Mükelleflerin ilgili vergi dairelerine vermiş oldukları 2008/01,02,03,04 dönem Muhtasar Beyannamelerini düzeltmeden önce Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanacak uygulamaya ilişkin düzenlemeleri beklemesi daha doğru olacaktır.

Saygılarımla,


Halil YILDIRIM