Ödenmeyen çekten yetkili vekil de sorumlu tutulur



Karşılıksız çek keşide edilmesi halinde, çeki imza eden yetkili temsilci aleyhine de 'karşılıksız çek' suçu oluşur. Yasaya göre, kendisine yetki verilen kişinin üstlendiği sorumluluğu bilmesi gerekir.

SORU: Ağabeyim büyük bir firmada idari işler müdürü olarak görev yaptı. Kendisine firmanın hak ediş tahsilâtları, iş makineleri alım-satımı ve şirketin tüm resmi işlerinin takibi ile ilgili genel vekâletname verildi. 2004 yılında firma iflas noktasına geldi. Ağabeyim imzalamış bulunduğu çeklerin ödenmemesi nedeniyle hapis cezasına çarptırıldı. Ağabeyim hapis cezasını çektikten sonra tahliye oldu. Bir başka firmaya girdi. Ancak Yargıtay Ceza Kurulu'nun çeklerde içtima kararlı ceza artırımı dolayısıyla tekrar tutuklandı. Şirketin ortakları sokakta dolaşırken ağabeyim hapis cezasını çekti. Firma kazançları ile ortaklarına trilyonluk kar payı dağıtıyor. Maaşlı personele imza yetkisi veriyor. Firma ortaklarının hiçbir sorumluluğu yok. Böyle bir şey olur mu?

YANIT: Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkındaki 3167 sayılı yasanın 16.maddesi uyarınca "Üzerinde yazılı keşide tarihinden önce veya ibraz süresi içinde" ibraz edildiğinde yeterli karşılığı bulunmaması nedeniyle kısmen dahi olsa ödenmeyen çeki keşide eden hesap sahipleri veya yetkili temsilcileri, yasalarda ayrıca suç sayılan haklar saklı kalmak üzere "bu suçtan mükerirlere bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir."

Aynı yasal düzenleme çerçevesinde "Bu suçun, organ veya temsilcisi tarafından tüzelkişi yararına işlenmesi halinde özel hukuk tüzelkişisi hakkında para cezası uygulanır."

Buna göre; karşılıksız çek keşide edilmesi halinde;

· Tüzel kişilerde, yetkili organ veya temsilciler tarafından karşılıksız çek düzenlenmesi halinde, çeki düzenleyenler,

· Organ ve temsilciler tarafından, çek hesap sahibi tüzel kişinin yararına çek düzenlenmiş ise, bu tüzel kişiler,

· Çek hesap sahibi veya sahipleri gerçek kişi olup da, bu gerçek kişi veya kişiler tarafından karşılıksız çek düzenlenmiş ise, bu çek hesabı sahibi veya sahipleri,

· Çek hesap sahibi gerçek kişinin yetkili temsilcisi tarafından, bu hesap sahibi yararına çek düzenlenmiş ise, bu çek sahibi,

· Gerçek kişiyi temsil eden, temsilcinin imzaladığı çekler için, çeki imza eden temsilci, aleyhine karşılıksız çek suçu oluşmaktadır.

Söz konusu yasa maddesi kesin bir biçimde temsilciler yönünden yetkili olmaları halinde bu temsilcilerin cezalandırılmalarını öngörmüş bulunmaktadır. Oluşan bir yargı kararına göre de "Çek, vekil aracılığı ile düzenlenmiş ve karşılığı çıkmamışsa, çek karşılığını bankada bulundurmayan asil değil, vekil sorumlu olur. (Yargıtay 10. Ceza Dairesi E.No:1992/3, K.No:6)

Ayrıca "Çeki vekil sıfatıyla imza eden kimse de, çek keşidecisi sayılır ve suç oluşur. (Yargıtay 10. Ceza Dairesi E.No:1994/8173, K.No:11337)

Çek düzenlenmesinde var olan sorumluluk dikkate alındığında, kendisine yetki verilen kişinin konuları bilmesi, bilmediği takdirde kendisine verilen yetki ile birlikte üstlendiği sorumluluğu, bu bağlamda konuyu bilenlerden öğrenerek ve bilerek kabullenmesi gerekir.

Dolayısıyla verilen yetkinin kapsamı ve getirdiği sorumluluğun dikkate alınmadan kullanılması halinde, mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde uygulanması söz konusu olan müeyyidelerin de kabullenilmesi kaçınılmaz olmaktadır. Söz konusu yasal düzenlemenin mevcut hizmet sözleşmesi sonucu iş yerinde çalışan bir ücretliye getirdiği sorumluluk açısından değerlendirilmesi sonucunda bu düzenlemelerin adalete uygun olduğunu söylemekte mümkün değildir. (V. Seviğ)

Veysi Seviğ

07.05.2008