Bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun ve af hükümleri


"İşsizlik Sigortası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki" 5838 sayılı yasa TBMM'de kabul edilmiş bulunmaktadır.
Söz konusu yasanın geçici 1, 2 ve 3'üncü maddeleri kanımızca anayasa hukuku açısından ayrıca değerlendirilmesi gereken konuları kapsamaktadır. Şöyle ki;
"Geçici üçüncü madde uyarınca Özel Tüketim Vergisi Yasası'na ekli II sayılı listede yer alan ve 01.8.2002-21.7.2005 tarihleri arasında 87.03 GTIP numarasından Özel Tüketim Vergisi beyan edilmesi gerekirken 87.04 GTIP numarasından Özel Tüketim Vergisi beyan edilen araçlarla ilgili olarak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemler için Özel Tüketim Vergisi tarhiyatı yapılmayacak, daha önce yapılan tarhiyatlardan vazgeçilecek, tahakkuk eden tutarlar ise terkin edilecek yani silinecektir. Ancak konuya ilişkin olarak vergi dairesince tahsil edilen tutarlar ret ve iade edilmeyecektir.
Bilindiği üzere (II) sayılı listede 87.03 GTIP numarasında binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar yer almaktadır. 87.04 GTIP pozisyonunda ise eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar bulunmaktadır.
Özel Tüketim Vergisi Yasası'nın 15'inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında yapılan değişiklikler uyarınca yasaya ekli II sayılı listedeki malların kayıt ve tescile tabi olanların beş yıl içinde 87.02 pozisyonunda yer alan otobüs ve midibüs hariç, 87.03 ve 87.04 "diğerleri" grubu hariç tarife pozisyonunda yer alan mallara dönüştürülmesi halinde, daha önce ödenen vergi mahsup edilmek suretiyle bu malların ilk iktisabındaki matrah esas alınarak değişiklik dolayısıyla adına kayıt ve tescil yapılandan, kayıt ve tescil tarihinde geçerli olan oran üzerinden hesaplanacak Özel Tüketim Vergisi'nin bu tarihte tahakkuk ettirilmesi öngörülmüştür.
Buna bağlı olarak Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 14 seri numaralı Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği'nin "15.3.2 Kayıt ve Tescil Edilmiş Olan Araçların Tadilatında Ek ÖTV Tarhiyatı" başlıklı bölümünde yapılan açıklamalar çerçevesinde 01.8.2002 tarihinden sonra ilk iktisabı yapılan;
* 01.08 tarihinden itibaren 87.03,
* 03.8.2004 tarihinden itibaren 87.04 ("Diğerleri" grubu hariç)
* 31.12.2004 tarihinden itibaren 87.02 (Otobüs ve midibüs hariç)
tarife pozisyonunda yer alan mallara dönüştürülmesi halinde, değişiklik uyarınca adına kayıt ve tescil işlemi yapılacak olan kişi veya kuruluşlar tarafından, kayıt ve tescil işleminden önce, bu işlemin yapılacağı yerde tek vergi dairesi varsa bu vergi dairesine, birden fazla vergi dairesi varsa motorlu vergisi ile yetkili vergi dairesine konuya ilişkin olarak (2A) numaralı Özel Tüketim Vergisi beyannamesi verilmesi öngörülmüştür. Söz konusu tebliğde yer alan açıklamalar çerçevesinde bu suretle yapılacak beyanda, aracın ilk iktisabındaki matrah üzerinden kayıt ve tescili tarihinde geçerli olan orana göre hesaplanacak vergiden, ilk iktisapta ödenen vergi mahsup edilebilmektedir.
Ancak ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçtikten sonra yukarıda belirtilen araçlara dönüştürülen araçlar için Özel Tüketim Vergisi Yasası'nın 7'nci maddesinin 2 numaralı fıkrasının (b) bendi hükmüne göre Özel Tüketim Vergisi tarhiyatı yapılmamaktadır.
Diğer yandan "kombi ve panelvan tipi araçlardan çift sıra koltuklu veya arka bölümünün yanlarında da cam bulunanlar (8) sıra numaralı Gümrük Genel Tebliğ (tarife ve sınıflandırma kararları) ile 21.7.2005 tarihinden itibaren 87.03 tarife pozisyonunda değerlendirilmesi üzerine yüzde 10 vergi oranının değişmemesi için Özel Tüketim Vergisi Yasası eki (II) sayılı listesinde değişiklik yapılarak 87.04 tarife pozisyonunda yer alan; genellikle üç kapılı hatcback tipi binek otomobili özelliğinde olup, şoför mahallindeki iki koltuk dışında arkada koltuğu ve yan camı bulunmayan, şoför mahalli ile arka bölümü arasında ağ veya sactan bariyer olan ticari araçların vergi oranı da yüzde 10 olarak" belirlenmiştir. (Oktar, Kemal "Özel Tüketim Vergisi Yorum ve Açıklamaları" Savaş Yayınları, 2008 Ankara, Sf: 63)
Yukarıdaki konular uygulamada zaman içinde devamlı duraksama yaratmış, oldukça karmaşık bir biçimde bu duraksamalar süregelmiştir. Ancak buna karşılık "Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki" yasanın geçici üçüncü maddesi ile yapılan düzenleme ile ödenmeyen vergilerin aranmayacağı, buna paralel olarak da daha önce ödenmiş bulunan vergilerin ise iade edilmeyeceği konusu hükme bağlanmaktadır. Bu durumda yasa maddesinden de anlaşılacağı üzere kesinleşmiş bir kamu alacağından vazgeçilmesi söz konusudur ki bu durumu af olarak kabul etmek gerekmektedir. Bir başka anlatımla söz konusu yasa maddesinin yürürlüğe girmesi ile birlikte, daha önceki dönemler için konuya ilişkin tarhiyat yapılmayacak, tahakkuk eden tutarlar silinecektir. Ancak ödenen vergiler iade edilmeyecektir.
Bu hüküm bir af düzenlemesi özelliği taşımaktadır. Konuya ilişkin olarak söz konusu maddenin TBMM'de kabulü aşamasında anayasanın 87'nci maddesinde öngörülen çoğunluk dikkate alınmamıştır.