Özel İnşaatlarda Gelir Vergisi



Bir önceki makalemizde kendi nam ve hesaplarına inşa edip daire kat ve dükkan halinde satan müteahhitlerin veya satma amacı olmadan kendi ihtiyaçları için inşaat yapanların yaptıkları özel inşaatların bir tür imalat olup,maliyetlerinin saptanmasında kullanılacak esaslar imal edilen malların maliyet bedelini belirleyen VUK 275.maddesi hükmünde düzenlenmiştir demiştik ve özel inşaat muhasebesi ile ilgili muhasebe kayıtlarına örnekler vermiştik.

Bu makalemizde içinde bulunduğumuz Mart ayı nedeniyle şu an mükelleflerin verecekleri ve biz meslek mensuplarının yapacakları gelir vergisi beyanına dönük özel inşaatların durumunu irdeleyeceğiz. Başlıklar halinde kısaca değinip uygulamacılara bir ışık olabilirsek ne mutlu bize?

*Daire ve Dükkan Halinde Satmak Amacı ile Yapılan Özel İnşaatlar

Bu inşaatlar kendi arsaları üzerine yapılacağı gibi arsa karşılığında belirli sayıda daire ve dükkan vermek suretiyle de yapılabilir. Ülkemizde yoğun olan ve genelde müteahhitlerin arsa payı karşılığı arsa daire ve dükkan verdiği aralarında noter aracılığı ile yaptıkları bir sözleşmeye dayanır.Daire ve dükkan halinde satmak amacıyla yapılan bu inşaatlarda kazanç bunların teslim ve satışı halinde kar ve zarar hesaplanarak vergilendirilir. Müteahhit açısından inşaat devam ederken de yaptığı satışlar içinde fatura kesmişse vergiyi doğuran olay meydana gelmiş olur , ticari kazanç sayılır ilgili yılda beyan edilir. Özel inşaat işinde sağlanan gelirin dairelerin ve dükkanların satıldığı yılda beyan edilmesi gerekir. Bu satış gerçekleşmediği sürecede kar ve zarardan söz edilemez. Yapılan daire ve dükkanların tümü aynı yıl içinde satılmışsa kar veya zarar toplam satış bedeli ile toplam maliyet karşılaştırılarak, aynı yılda satılmamışsa satılan kısım ile ilgili satışın yapıldığı yılda yine satış ile maliyet karşılaştırılarak veya inşa edildiği yılda satılmamışsa stok olarak maliyet bedeli ile değerlendirilmesi gerekmektedir.

*Kendi arsası üzerine satma amacı olmadan yapılan özel inşaatlar

1999 yılından önce kendi arsasına bina inşa edenlerin kazanları ticari kazanç sayılmazken bu tarihten sonra inşa edilen dairelerin 4 yıldan önce satılması durumunda diğer kazanç ve iratlar olarak vergilendirilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.Bu kişilerin vergi dairesine kayıt olmayacakları ve dolayısıyla gelir vergisi beyanı vermeyeceklerini belirtelim yalnızca ito kaydı ve çalışan işçileri için ssk dosyası açtırılması asgari işçiliği bildirmeleri yeterli ama yukarıdada belirttiğim gibi 5 yıldan önce satılması durumunda diğer kazanç ve iratlar olarak beyan edilmesi gerekmektedir.

*Daire ve dükkanların eşe, çocuklara ve yakınlara satışı

Daire ve dükkanların eşe,çocuklara ve yakınlara satışında emsal bedelin uygulanması gerekir. VUK 267 maddede belirtilen şartlara göre emsal bedel tespiti yapılmalı ve bu satışlar içinde fatura kesilmesiyle vergiyi doğrun olay meydana gelir ve beyana tabidir.

*Vadeli Satış

İnşa edilen daire veya dükkan ister peşin ister taksitle satılsın satış tarihinde vergiyi doğuran olay vukuu bulduğundan o yılın geliri olarak beyan edilir ama inşaat devam ederken yapılan vadeli satış daha maliyetler belli olmadığından ve satışa istinaden tescil veya fatura kesilmediğinden vergiyi doğuran olay gerçekleşmemiş olacak ve inşaatın bitirildiği yılda kar zarar tespit edilip beyan edilecektir.

Saygılarımla

Kazım Güzeller