01.04.2009 Veysi Seviğ - Bumin Doğrusöz

Alınacak bilet bedellerine ek gider karşılıkları hasılata eklenerek bulunacak miktara uygulanacak oran nispetinde Türkiye'de matraha esas alınacak hasılat hesaplanır.

Yabancı ulaşım şirketlerine Türkiye'den dar mükellef konumundaki kuruluşlar tarafından verilen hizmetlerden dolayı tahsil edilen bedellerden yabancı ülkelerde havaalanlarında verilen hizmetlerle, limanlarda verilen hizmetler dolayısıyla ödenen bedellerin indirim konusu yapılarak vergiye tabi hasılatın tespiti mümkün müdür? Son yıllarda yapılan turistik gezilerin organizasyonunda, yabancı ülke havaalanlarında ve limanlarında alınan hizmet bedellerinde artış olduğu bilinmektedir. Bu durumda söz konusu ödemelerin Türkiye'de hasılattan düşülmesi gereken bir pay olarak dikkate alınması söz konusu olabilir mi?

Kurumlar Vergisi Yasası'nın 23. maddesi uyarınca yabancı ulaştırma kurumlarının vergiye tabi matrah olarak kurum kazancı, hasılata ortalama emsal oranlarının uygulanması suretiyle belirlenmektedir.

Ortalama emsal oranları, Türkiye'de daimi veya arızi olarak çalışan bütün kurumlar için;
· Kara taşımacılığında % 12,
· Deniz taşımacılığında % 15,
· Hava taşımacılığında % 5
olarak uygulanmaktadır.

Yasal düzenleme gereği olarak Türkiye'de yükleme limanlarından yabancı ülkelerdeki varış limanlarına veya diğer bir kurumun gemisine aktarma yapılacak yabancı limana kadar gerçekleşen deniz ve hava taşımacılığında bilet bedeli ile birlikte alınan gider karşılıkları dahil, yolcu yük ve bagaj taşıma ücreti olarak her türlü ad altında alınan paralar Türkiye'de elde edilmiş hasılat sayılır.
Dolayısıyla, kara taşımacılığından farklı olarak deniz ve hava taşımacılığında hasılatın Türkiye'de elde edilmiş sayılması kalkışın Türkiye'den yapılmasına bağlıdır. Yabancı ulaştırma kurumlarınca yabancı ülkelerdeki yükleme veya kalkış limanlarından Türkiye'deki varış limanlarına kadar yapılacak deniz ve hava ulaştırmalarında alınan ücret, yük ve bagaj ücretleri ise bu kapsama girmemektedir.
Buna göre deniz ve hava taşımacılığında ücrete esas olan mesafe Türkiye sınırlarını aşmakta ve bir Türk limanından veya hava alanından yabancı bir ülke limanına veyahut da havaalanına kadar yapılan taşıma giderleri vergilendirmede dikkate alınmaktadır.
Söz konusu taşıma için alınacak bilet bedellerine herhangi bir şekilde ek olarak alınan gider karşılıkları da hasılata eklenerek bulunacak miktara uygulanacak oran nispetinde Türkiye'de matraha esas alınacak hasılat hesaplanmaktadır. Buna ilişkin olarak oluşan bir yargı kararına göre de "Dar mükellefiyete tabi yabancı ulaştırma kurumlarının Türkiye'de elde edilmiş sayılan hasılatın hesabında bilet bedeli ile birlikte tahsil edilen yolcu servis ücretlerinin de dikkate alınması gerekmektedir.
( Danıştay 4. daire E.No:2007/ 3450, K.No: 2007/ 3397) (V. SEVİĞ)