Metin Taş-Sezgin Özcan metin.tas@aksam.com.tr-sezgin.ozcan@aksam.com.tr

Otomobil alım satımı günlük yaşamın olağan işlemleri arasında yer alıyor. Özellikle şu sıralar vergi indirimlerinin de etkisiyle piyasada bir canlanma görülüyor. Bu bağlamda, otomobil sahipleri de fırsatı değerlendirip aracını yenileme yolunu tercih ediyor. Bu amaçla sahibi bulunduğu aracı elden çıkarıyor.
Kuşkusuz, aracını satanların tamamı yenilemek amacıyla satmıyor. Başta ekonomik sıkıntılar olmak üzere pek çok nedene bağlı olarak araçların elden çıkarılması söz konusu olabiliyor. İşte bu noktada, elden çıkarılan aracın resmen devredilmesi önem kazanıyor.

NOTER SATIŞININ ÖNEMİ
Motorlu taşıtlarda mülkiyet trafik siciline tescille kazanılır. Satın alınan bir aracın trafik siciline tescili için satış veya devir işleminin noterden yapılması gerekiyor.
Özellikle ikinci el aracın birden fazla el değiştirmesi söz konusu olduğunda, noter satışı yapılmadan işlem yapılmasına sıklıkla rastlanmaktadır. Bu durumda taşıt sahibi ile taşıtı fiilen devralan arasında basit bir sözleşme yapılmaktadır. Halk arasında bu sözleşmelere 'helvacı kağıdı' denilmektedir.
Kimi zaman da aracını satan kişi 'müşteriyi kaçırmamak için' aracın noter satışının sonradan yapılmasına razı olmaktadır.
Saydığımız durumlar dışında, aracın resmi satışının daha sonra yapılmasını sağlamak amacıyla noterden 'satış vekaleti verilmesi' de sıklıkla rastlanan durumlar arasında.
Aracını elden çıkaranlara tavsiyemiz, aracın noter satışını yaparak araçlarını devretmeleri. Aksi halde ileride sürprizlerle karşılaşmaları söz konusu...

VERGİ SÜRPRİZİ
Aracını noter satışı dışındaki bir yolla devredenlerin karşılaşabilecekleri ilk sürpriz vergi sürprizi. Taşıt sahipleri her yıl belirlenen tarifeye göre Motorlu Taşıtlar Vergisi ödemek zorundalar. Taşıtını 'resmen' devretmeyenler için bu vergi, aracın hukuki sahibi olmaları nedeniyle adlarına tahakkuk etmektedir.
Aracı fiilen devredenlerle devralanlar arasında yapılan sözleşmelerin bu noktada hiçbir etkisi yok. Çünkü özel sözleşmeler vergi dairesi açısından bağlayıcı değil. Özellikle yıllarca resmi olarak devredilmeyen araçlarda, bu durum devri yapmayı ihmal edenler açısından istenmeyen sonuçlar ortaya çıkarabiliyor.
Özellikle resmen üzerinde kayıtlı gözüken aracın kullanılamaz hale gelmesi, değerden düşmesi durumunda ödenmek zorunda kalınan vergiler, aracın değerini katlayabiliyor.

HURDAYA ÇIKAN ARAÇLARIN VERGİSİ
Araçların ekonomik ömürlerini tamamlaması veya kaza sonucu hurdaya çıkması halinde araç sahipleri araçlarını ya terk etmekte ya da hurdacıya satmaktadır. Bu durumda da resmi satış yapılması veya aracın trafik sicilinden kaydının sildirilmesi gerekiyor. Bu durumdaki araçların noterden resmi olarak satılması halinde ayrıca trafik kaydının sildirilmesine gerek yok. Noter satışı ile birlikte bütün sorumluluk taşıtın yeni sahibine geçiyor.
Ancak özellikle hurdacıya yapılan devirlerde noter satışı yapılmamışsa mutlaka trafik sicilinden kaydın sildirilmesi gerekiyor. Aksi halde yıllar sonra hatırı sayılır bir vergi sürprizi ile karşılaşılması söz konusu.

ZARAR SORUMLULUĞU
Taşıtını resmen devretmeyenlerin karşılaşabilecekleri diğer bir sürpriz ise zarar sorumluluğu. Taşıtın kaza sonucu başkalarının malına ya da canına zarar vermesi halinde, Karayolları Trafik Kanunu'na göre taşıtın resmi sahibi de kazayı yapanla birlikte sorumlu tutuluyor.
Bütün bu durumlar göz önüne alındığında taşıt satanların istenmeyen sürprizlerle karşılaşmamak için satış işlemini noter kanalıyla ve derhal yapmalarını öneriyoruz.