Uzlaşma Sonrası İkinci Kez Resen Tarhiyat Mümkün Müdür?


Uzlaşma müessesesi, 1963 yılında 205 sayılı kanunun 22. maddesi ile ek maddeler halinde 213 sayılı VUK?a dâhil edilmiştir. Uzlaşmadan kasıt mükellefle vergi idaresi arasında meydana gelen uyuşmazlıkların dava safhasına varmadan taraflar arasında çözülmesidir.

213 sayılı VUK?un Ek?6. maddesinde ise mükellefle vergi idaresi arasında uzlaşmanın sağlanması durumunda, karşılıklı olarak imzalayacakları uzlaşma tutanağına ait maddelerin sonuçları itibariyle kesin olup tarafları bağlayıcı niteliktedir. Söz konusu uzlaşma nedeniyle ne mükellef ne de vergi idaresi uzlaşma tutanağındaki hükümlere aykırı hareket edemeyecektir.

Diğer yandan, vergi idaresinin VUK?un 134. madde hükmü ile ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve ödenmemiş bir vergi varsa ödenmesini sağlamakta görevleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle, vergi idaresi bu yetkiyi aynı kanunun 135. maddesinde sayılanlar vasıtasıyla kullanır, 138. maddenin 2. ve 3. fıkra hükümlerine göre de her zaman ve hiçbir kanuni engelle karşılaşmadan vergi incelemesi yapma ve yaptırma olanağına sahiptir.

Resen vergi tarhiyatı nedeniyle mükellefin uzlaşma hükümlerinden yararlanması, mükellefin aynı döneme ait hesaplarının ikinci kez incelenmesini ve yapılan inceleme neticesinde ikinci kez tarhiyat yapılmasını engellemeyecektir.

Örnek vermek gerekirse, A işletmesinin 2009/Nisan döneminde belgesiz emtia satışı yaptığının tespit edilmesi nedeniyle vergi incelemesine alındığını düşünelim. Yapılan inceleme sonucunda, mükellef kurum hakkında 2009/Nisan Dönemi KDV Matrahı resen takdir ve ödenmesi gereken KDV de resen tarh edilsin. Söz konusu resen tarhiyat için mükellefle vergi idaresinin uzlaşma hükümleri doğrultusunda anlaştığını kabul edelim.

Diğer yandan, hakkında sahte fatura düzenlediği vergi inceleme raporları ile sabit bir başka şahıstan fatura alıp aynı dönemde kullanması ve bunun vergi idaresince tespit edilmesi halinde, 2009/Nisan dönemindeki KDV beyanlarında sahte fatura kullanımı nedeniyle, haksız KDV indirimlerinin red edilerek ikinci kez aynı dönem ait ödenecek KDV?si tekrar resen tarh edilecektir.

Bu durumda, A işletmesinin aynı dönem için tekrar vergi incelemesine alınması ve ikinci kez resen tarhiyat yapılması, önceden aynı dönem için yapılan uzlaşma ile uzlaşma hükümleri öne sürülerek hukuka aykırı bir işlemin yapıldığı iddia edilemez.

Söz konusu durum ile ilgili olarak her ne kadar vergi incelemesine dayanak yapılan hukuki neden VUK?un 30. maddesindeki ?ihticaca salih olmama? durumu olsa bile, resen tarhiyatın sebepleri birbirinden farklı olması nedeniyle yapılan ikinci tarhiyatla, önceden yapılan Uzlaşma hükümlerine aykırı hareket edilmiş olunmaz. Yani vergi idaresi ilk yapılan resen tarhiyat nedeniyle mükellefle yaptığı uzlaşma hükümleri dışına çıkmış sayılmayacaktır.

Yukarıda açıklanan örnekle ilgili olarak Danıştay Vergi Dava Dairelerinin 13.06.2003 tarihli ve Karar No.2003/333, Esas No. 2002/592 sayılı kararında da aynı döneme ilişkin olsa dahi, uzlaşmaya varılan verginin dayandığı hukuki nedenlerden başka bir nedenin ortaya çıkması halinde, vergi idaresinin yeni bir tarhiyat yapabilme olanağına sahip olduğu açıkça belirtilmiştir.


Ramazan AKTAŞ

Vergi Denetmeni