Kooperatif Muhasebesinde İnce Noktalar
Daha önceki bir makalemizde kooperatifler muhasebesine ait örnekler yapmıştık. Bu makaleleri sizlerden gelen sorular üzerine yazıyoruz yine aşağıda tarafımıza gelen dört soruyu bir makalede cevaplandırarak inşallah yardımcı olmaya çalışacağız. Uygulamacılara ve meslektaşlarımıza yardımcı olabiliyorsak ne mutlu bize,
Açıklanması İstenen Sorular:
1. Genel kurullarda karar alınmamış olmasına rağmen, yönetim kurulu üyelerinin kullandığı telefon, oto lpg, temsil ağırlama, yemek vb. harcamaların limiti var mıdır? Yoksa bu harcamalar için önceden genel kurul kararı mı gerekir?

2. Koop. için alınan hizmetler karşılığında, fatura vb. kanuni belgeler yerine gider belgesi olarak tutanak kullanılması doğru mudur?

3. Halen iskanı alınmamış koop. için alınan hizmetler karşılığında düzenlenen faturalara %1 KDV yerine %18 KDV ödemek, kooperatifi zarara uğratmak suçunu oluşturur mu?

4. Borcu bulunan üyenin, yaptığı kısmi ödeme öncelikle borç anaparasından mı yoksa borç faizinden mi mahsup edilir?

Öncelikle Ankara?dan bu soruları soran meslektaşımıza teşekkür etmek istiyorum.
1-Kooperatif tüzel kişiliğe haiz ortaklarının belirli menfaat ve ihtiyaçlarını karşılıklı yardım,dayanışma ve kefalet suretiyle sağlamak amacı ile kurulmuş değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllere denir. Kooperatiflerin karar organı ?GENEL KURUL? dur. Genel kurulda alınan kararlar toplantıda hazır bulunmayan ve aleyhte oy kullanan tüm ortaklar için geçerlidir. Yapılan genel kurullarda birçok ödeme kararları alınabilir Örneğin Yönetim kurulu ve denetim kurulu huzur hakkı ücretleri gibi ama kooperatifin soruda sorulan telefon,yemek,temsil ağırlama gibi giderlerin ne olacağı genel kurullarda tahmini bütçe içinde sembolik veya bir önceki yıla yakın bir rakam olarak belirlense de bunları kooperatifin yürütme organı ?YÖNETİM KURULU? yapılan kooperatif işinin mahiyeti büyüklüğü ile orantılı ve kooperatif işi ile alakalı olmalı bu harcamalarda limit diye bir şey söz konusu olamaz. Yine kooperatifin denetim organı ?DENETİM KURULU ?da bu harcamaları takip etmek ile görevlidir.
Örneğin 10 üyesi olan bir kooperatifin kırtasiye masrafı ile 100 üyesi olan bir kooperatifin kırtasiye masrafının bir olması düşünülemez. Yine örnek vermek gerekirse 2 ssk personeli olan bir kooperatifin hergün 10 kişilik bir yemek faturası alması gibi Sonuç olarak yapılan giderler doğru olmalı kooperatifin işlem ve işleri ile doğru orantılı olmalı ve belgelerle tevsik edilmelidir.
Genel Kurulca Alınması Zorunlu Kararlar
1-Anasözleşme değişikliği
2-Yönetim Kurulu Denetim Kurulu ve Tasfiye kurulu seçimi ve ödenecek ücretlerin belirlenmesi
3-Yönetim ve Denetim kurulu ibrası
4-İmalat ve İnşaat işlerinin yaptırılma yöntemini belirlemek
5-Kanun ve ana sözleşmede tanınan konular hakkında karar vermek
6-Üye aidatlarını belirlemek
7-Üye sayısı ile yapılacak konut ve işyeri tespiti yapmak
8- Kooperatifin tasfiyesi gibi kanunda belirtilen işler olarak sayabiliriz.

2-Kooperatif için alınan hizmetler karşılığında gider pusulası veya tutanak kullanılabilinir mi sorusuna gelince VUK 234 maddeye göre biriinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tesbit edilenler ile defter tutmak zorunda olan serbest meslek sahiplerinin ve çiftçile¬rin vergiden muaf esnafa yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldık¬ları maI için tanzim edip, işi yapana veya malı satana imza ettirecek¬leri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmünde bir belgedir ama yine GVK 94 maddeye görede stopaja tabidir. Bu tanıma uyan tüm işlerimizin için stopajı ödeyerek gider pusulası kullanabiliriz. Ama kanunda sayılı belgelere bakıldığında tutanak diye bir belge yoktur. Onun için tutanak kullanılması doğru değildir.

3- Halen iskanı alınmamış koop. için alınan hizmetler karşılığında düzenlenen faturalara %1 KDV yerine %18 KDV ödemek, kooperatifi zarara uğratmak suçunu oluşturur mu? Sorusuna gelince iskanı alınmamış olması nedeniyle ödenen kdv tabiî ki kooperatifi zarara uğratıyor bunun için yönetim kurulu bu problemi çözmeli veya durumu genel kurula getirmeli aksi durumda bundan dolayı yönetim kurulu sorumlu tutulacaktır. İlk genel kurulda yakın değilse olağanüstü genel kurul ile gündem maddesi olarak oluşturulma iskan alınmalı veya alınmama sebepleri genel kurul tutanaklarına geçmeli diye düşünüyorum.

4. Borcu bulunan üyenin, yaptığı kısmi ödeme öncelikle borç anaparasından mı yoksa borç faizinden mi mahsup edilir? Kooperatiflerde ticaret şirketlerinden farklı olarak kar yerine ekonomik menfaat almıştır kanunun 19.maddesine istinaden kooperatife giren orağın en az bir ortaklık payı olması zorunludur. Ana sözleşmede ortaklardan yapılan bu ortaklık payları üye aidatları için uygulanacak bir gecikme zammı yoksa bu genel kurulda üye aidatları için alınacak gecikme faizi oranı muhakkak olmalı yoksa böyle bir faiz uygulaması yapamazsınız öncelikle buna bir bakmanızı önerim. Aslında kanunda ödemelerini geciktiren üyelere gecikme faizi yürütüleceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Onun için muhakkak ana sözleşmede yazılı olmalı yada genel kurulca onaylanmalı uygulanacak gecikme cezası ile ilgili bir sınır da yoktur aylık veya günlük hesaplanması da mümkündür. Genel kurulda karar alınmak kaydıyla ortakların yapmış oldukları ödemelerin öncelikle faiz borçlarına kalanının aidat borcuna sayılması ve kalan aidat üzerinden tekrar faiz yürütülmesi doğru olacaktır.

Kazım Güzeller Mali Müşavir