DIŞ TİCARET ŞİRKETİ NASIL OLMALIDIR



Gerçek ve tüzel kişilerin bir araya gelerek kurabilecekleri ve uluslararası platformda ülkemizi en iyi şekilde temsil edebilecek bir DIŞ TİCARET ŞİRKETİ nasıl olmalıdır ? Bu tür şirketlerde özellik arz eden bazı ince noktalar nelerdir ?



T.C Vatandaşı her gerçek ve tüzel kişi, ilgili belgeleri teminen gerekli koşullara haiz olduğu taktirde, ihracat ithalat kısacası uluslararası alanda dış ticaret yapabilir. Vergi dairesine faal mükellefiyet tesis eden her vatandaş gerçek kişidir. Birden fazla gerçek kişinin bir araya gelerek kurmuş olduğu şirketler ise tüzel kişilik kazanır. Bu tüzel kişiliğe başka tüzel kişilikler de katılabilir. Uluslararası ticari faaliyetlerde genellikle Anonim ve limited şirketler ön plana çıkmaktadır. En az 5 Şirketin oluşturabildiği HOLDİNGLER ise kendisini oluşturan şirketler aracılığıyla bu faaliyetlere iştirak etmektedirler. En az 2 en fazla 50 ortağın bir araya gelerek kurdukları limited şirketler genellikle aile şirketi görünümündedirler, Türkiye de en fazla bulunan şirket türü de bunlardır.

İkinci sırada ise Anonim Şirketler yer almaktadır. En az 5 gerçek ve tüzel kişinin bir araya gelerek kurabildiği Anonim Şirketler, limited şirketlerden bazı farklılıklar göstermektedir. 20 den az ortağı olan limited şirketlerde her ortak ORTAKLAR KURULU üyesi ve HİSSELERİ nispetinde sorumludurlar. Limited şirketlerde amme borçları ile alacak ve diğer durumlara karşı her ortak, şirket tüzel kişiliği ile birlikte HİSSESİ NİSPETİNDE sorumludur



ANONİM Şirketlerde; En az 3 ortaktan oluşan YÖNETİM KURULU ve en az 2 ortaktan oluşan DENETLEME KURULU bulunur. Her 2 yılda bir GENEL KURUL, her yıl ise MALİ GENEL KURUL yapılması zorunludur. Genel kurullar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı KOMİSERİ gözetiminde yapılır

Anonim Şirketlerde amme borçlarına, diğer borç, alacak ve bazı durumlara karşı BÜTÜN ORTAKLAR SORUMLU DEĞİLDİR. Sadece YÖNETİM KURULU ve BAŞKAN müştereken ve müteselsilen şirket tüzel kişiliği ile birlikte sorumludurlar. Limited Şirketlerde hisse devirleri ortaklar kurulu kararı ve noter devir senedi ile yapılmakta iken Anonim şirketlerinde hisse devirleri Genel Kurul kararı ve ortaklar pay defterine kayıtla yapılabilmektedir. Her iki durumda da ticaret siciline tesçil esastır.

Kısacası Anonim şirketleri DENETİM KURULUNUN gözetiminde YÖNETİM KURULU ve onun atayacağı BAŞKAN ya da MÜDÜRLER temsil eder. Limited şirketlerde ise ortak sayısı 20 den az olduğu hallerde bütün ortaklar ORTAKLAR KURULU üyesi olarak temsilde yetkili olmakla birlikte ortaklar kurulu kararı ile seçilen MÜDÜR ya da müdürler tarafından temsil edilebilirler.

Her iki tüzel kişilikte de temsil ve ilzamda HUKUKİ, CEZAİ ve İÇTİMAİ yönden yetkilendirilmiş BAŞKAN ya da MÜDÜRLER müştereken ve müteselsilen sorumludurlar

Diğer hesap türleri ve işlemler açısından Anonim ve Limited şirket işlemleri aşağı yukarı aynıdır. Ancak Anonim şirket kuruluşları NAMA YAZILI olmakla birlikte, HİSSE SENEDİ çıkarılıp çıkarılmayacağı vs gibi durumlar için SERMAYE PİYASASI KURULU VE İMKB ye bildirimlerde bulunurlar.

Anonim ile limited şirketlerdeki önemli farklılıkların başında mali yükümlülük gelmektedir. MUHASEBE SİSTEMİ açısından Anonim Şirketlerin mali giderleri LİMİTED şirketlere oranla en az 4 kat fazladır



Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde kurulan bu Limited ve Anonim şirketlerin tamamı, özel hükümler saklı kalmak koşulu ve ana tüzüklerinde ilgili yapacakları dış ticaret faaliyetlerini SEKTÖREL bazda da olsa belirtmeleri şartı ile her türlü DIŞ TİCARETİ yapabilme kabiliyetine sahip olurlar.

Bu kabiliyete sahip olabilmek için ise elbette mevzuat hükümleri çerçevesinde gerekli tüm belgeleri teminen alt yapılarını oluşturmaları gerekmektedir. TTK hükümlerine göre kurulan, hem iç ve hem de dış ticari faaliyetine başlamış olan şirketlere özelliklerine göre bazı STATÜLER verilmekte ve bu statü çerçevesinde de önemli destekler sunulmaktadır.



Bu bağlamda iki tür dış ticaret şirketi statüsü bulunmaktadır



1-Dış ticaret SERMAYE şirketleri

2-SEKTÖREL dış ticaret şirketler



1-Dış Ticaret SERMAYE Şirketleri; Dış Ticaret Sermaye Şirketi statüsü verilmesi, geri alınması ve Dış Ticaret Sermaye Şirketlerinin sorumlulukları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

Ödenmiş sermayeleri en az 2 milyon TL. olan ve bir önceki takvim yılında gümrük beyannamesi bazında; en az 100 milyon ABD doları veya eş değerdeki fiili ihracatı gerçekleştiren ANONİM şirketlere, başvurulması kaydıyla "Dış Ticaret Sermaye Şirketi" statüsü verilebilir.

Dış Ticaret Sermaye Şirketi Unvanı Alındıktan Sonra ;

- İhraç ürünlernin tanıtılması, çeşitlendirilmesi, pazar paylarının artırılması ve yeni pazarlara girilmesi amacıyla Devlet Yardımlarından öncelikle yararlandırılması sağlanır.

- Gümrük Beyanname teyidi aranmaksızın Katma Değer Vergisi (KDV) iadesi alma imkanı,

- Yeminli Mali Müşavir (YMM) katma Değer Vergisi (KDV) raporu yazma süresi zorunluluğunun olmaması,

- Her türlü sektörden mal ihraç etme imkanı ve imalatcı vasfı aranmaksızın tedarikçi firmalara da aracılık edebilme gibi bazı destekler sağlanabilmektedir.



2- SEKTÖREL Dış Ticaret Şirketleri ; Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin (KOBİ) ihracat sektörü içinde bir organizasyon altında toplanarak dünya pazarlarına yönlendirilmesi amacıyla; ihracat ve ilgili konularda (finansman, tedarik, nakliye, sigorta, gümrükleme v.b.) hizmet sağlayarak, dış ticarette uzmanlaşmalarını ve bu suretle daha etkin faaliyet göstermelerini teminen kurulan şirketlere, Dış Ticaret Müsteşarlığı´nca "Sektörel Dış Ticaret Şirketi (SDŞ) Statüsü" verilir.

Bu statüyü alabilmek için;

1-Normal yörelerde, aynı sektörden oluşan Sektörel Dış Ticaret Şirketlerinin;

a) 1-200 arasında işçi istihdam eden,

b) Aynı üretim dalında faaliyette bulunan,

c) Asgari 10 küçük ve orta büyüklükteki şirketin bir araya gelmesi,

d) Her bir ortağının sermaye payı, toplam şirket sermayesinin %10 ´undan fazla olmaması,

e) Hisse senetlerinin tamamının nama yazılı olması ve nakit karşılığı (kooperatif, birlik, vakıf ve mesleki federasyon v.b. kuruluşlar hariç) çıkartılması,

f) En az 10 milyon TL. ödenmiş sermayeli ANONİM şirket olarak, kurulması gerekmektedir.

2-Kalkınmada Öncelikli Yörelerde, aynı veya farklı sektörlerden oluşan Sektörel Dış Ticaret Şirketlerinin;

a) 1-200 arasında işçi istihdam eden,

b) Aynı ve farklı üretim dalında faaliyette bulunan,

c) Asgari 5 küçük ve orta büyüklükteki şirketin bir araya gelmesi,

d) Her bir ortağının sermaye payı, toplam şirket sermayesinin %20´sinden fazla olmaması,

e) Hisse senetlerinin tamamının nama yazılı olması ve nakit karşılığı (kooperatif, birlik,vakıf ve mesleki federasyon v.b. kuruluşlar hariç) çıkartılması,

f) En az 5 milyon TL. ödenmiş sermayeli anonim şirket olarak, kurulması gerekmektedir.

3-Diğer Ortak Hükümler (Şartlar)

Sektörel Dış Ticaret Şirketleri, şirketin kurulması ve gelişmesinde yardımcı olmak amacıyla, aşağıda belirtilen unsurlardan en fazla ikisini bünyelerinde bulundurabilirler.

a) Ortaklık payları toplamı, SDŞ sermayesinin %10´unu aşmamak kaydıyla, kurucu ortak olarak, 200´den fazla işçi istihdam eden şirketler,

b) Ortaklık payları toplamı, SDŞ sermayesinin %10´unu aşmamak ve şirkette profesyonel yönetici olarak çalışmak kaydıyla gerçek kişiler,

c) Ortaklık payları toplamı, SDŞ sermayesinin %10´unu aşmamak kaydıyla, SDŞ´nin faaliyette bulunduğu üretim dalına mal, ekipman ve hizmet sağlayan şirketler,

d) Ortaklık payları toplamı, SDŞ sermayesinin %10´unu aşmamak kaydıyla, kooperatif, birlik, vakıf ve mesleki federasyon v.b. kuruluşlar,

SEKTÖREL dış ticaret şirketlerine yönelik önemli destek ve teşvikleri de şöyle sıralamak mümkündür;

Sektörel Dış Ticaret Şirketleri, ihracatta devlet yardımlarının kapsamı içindedirler ve bu yardımlardan öncelikle yararlanma imkanları vardır. Bunlar doğrudan SDŞ´lere yönelik ya da SDŞ kapsamı içindeki KOBİ´lerin de faydalanabileceği teşviklerdir.

Bu teşvik ve yardımları ise;.

1.Dahilde İşleme Rejimi Kapsamında Gümrük Muafiyetli İthalat

2. Exımbank Kredileri

a) Kısa Vadeli İhracat Kredisi

b) Yurt Dışı Mağaza Yatırım Kredisi

3. Devlet Yardımları Çerçevesinde Sağlanan Destekler

a) Yöneticinin toplam azami 18.000 USD karşılığı Türk Lirasını aşmamak üzere yıllık brüt maaşlarının % 75´i

b) Elemanların toplam azami 9.000 USD karşılığı Türk Lirasını aşamak üzere yıllık brüt maaşlarının % 75´i

4. KDV İadesinde Sağlanan Kolaylıklar olarak sıralamak olasıdır.



Konumuzun içerisinde yer alan ve yukarıda da belirttiğimiz şartlar dahilinde her gerçek ve tüzel kişiliğin yapabileceğini belirttiğimiz yine ayrıca belli statülerin de alınabileceği dış ticarete değinecek olursak;

Dış Ticaret ; Uluslararası platformda gerçekleştirilen her türlü ticari faaliyet dış ticarettir. Bu faaliyetler mal ve hizmetlerin ihracat, ithalat ve transit ticaret yolu ile alım satımından oluşur. Bu işlemler, ulusal ve uluslararası yasa, anlaşma ve uygulamalar çerçevesinde gerçekleştirilir.

Mali sistem çerçevesinde dış ticarette bilinmesi gereken bazı önemli başlıkları ;

- Ülkemizin dış ticaret mevzuatı,

- Ülkemizin bağlı bulunduğu ekonomik grup veya toplulukların iç ve dış ticaret mevzuatı,

- Dış ticaret terim ve kavramları,

- Uluslararası ihracat, ithalat ve transit ticaret uygulamaları,

- İşlem akışları,

- Gümrük Mevzuatı,

- Nakliye ve Sigorta uygulamaları,

- Dış ticarette Destek Uygulamaları,

- İhracat fiyatının, ithalat maliyetinin hesaplanması,

- İhracat ve İthalat işlemlerinde Katma Değer Vergisi uygulaması,

- İhraç Kayıtlı Teslim uygulaması,

- İthalatta Gümrük Vergisi uygulaması,

- Dolaşım belgeleri

- Teslim Şekilleri,

- Uluslararası Ödeme Şekilleri,

- Vesaik ,

- İhracat ve İthalat Taahhütlerinin kapatılması işlemleri,

- Uluslararası Ticaret Hukuku. Olarak sıralamak mümkündür.



Sonuç olarak, dış ticarette muhasebe sistemi çerçevesinde yer alan ve yukarıda bahsettiğimiz üzere kambiyo mevzuatının bir bölümünü oluşturan bu ve buna benzer işlemlerin gerçekleştirilebilmesi için konusunda UZMAN ve PROFESYONEL yönetici ve kadroların bulundurulması en önemli temennimiz olacaktır



EYUP YÜCELİ

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

Uluslararası Rekabet Uzmanı