İŞLETMELERDE NEV?İ DEĞİŞİKLİĞİ VE KURUMLAR VERGİSİ BEYANNAMESİNİN VERİLMESİ



I.GİRİŞ


Bilindiği üzere işletmeler, çeşitli nedenlerden dolayı nevi değişikliğine giderler. Bununla birlikte, Türk Ticaret Kanunumuz, ?Bir ticaret şirketinin nev'inin diğer bir ticaret şirketi nev'ine çevrilmesi bir Kanunda aksine hüküm olmadıkça, yeni nev'e ait kuruluş merasimine tabidir. Böylece yeni nev'e çevrilen şirket eskisinin devamıdır.? Demektedir.(1) (TTK. 152)

Keza, Şirketlerin nev'i değişikliğinin tescili aynı sicil numarasında yapılır.
Ticaret Kanunu nev'i değişikliği konusunda anonim şirketin limited şirkete dönüştürülmesinde 553-555 inci maddelerde özel hükümler getirilmiştir.

Bir Kollektif veya bir komandit şirketin limitede veya anonim şirkete dönüşmesinde ticaret Kanunu'nun 152 nci maddesi gereğince nev'i değişikliği anonim ve limited şirketin kuruluş hükümlerine göre yapılır.
Nev'i değişikliği kararı kolektif ve komandit şirketlerin tüm ortaklarının oy birliği ile alınır.(2)(TTK:168,247,476)

Yine, Limited şirketin anonim şirkete dönüşmesinde Türk Ticaret Kanunu'nun 152 nci maddesi gereğince nev'i değişikliği anonim şirket kuruluş hükümlerine göre yapılır. Nev'i değişikliği kararı limited şirket sermayesinin üçte ikisine sahip ortakların kararıyla alınır.
Anonim şirketin limited şirkete dönüşmesi Türk Ticaret Kanununun 553, 554 ve 555 inci maddelerinde özel hükümlerle düzenlenmiştir. Anonim şirketin limited şirkete dönüşmesine ilişkin genel kurul kararı sermayenin Üçte ikisini temsil eden ortakların kararıyla alınması zorunludur. İlk toplantıda bu nisap sağlanmadığı takdirde sermayenin yarısını temsil eden ortakların çoğunluğu ile alınır.(3) (TTK. 388/2-4)
Nev'i değişikliği yoluyla kurulan limited şirket sermayesi anonim şirket sermayesinden az olamaz.(4)(TTK.551) (1),(2),(3),(4)Kaynak : T.C. Sanayi Bakanlığı - www.sanayi.gov.tr


II. KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN NEVİ DEĞİŞİKLİĞİNE İLİŞKİN BİR MUKTEZA


Vergi idaresinin nevi değişikliğine ilişkin bir muktezasına da konunun önemine binaen yer vermek gerekmektedir. Vergi İdaremiz, mukteza ile konuya ilişkin olarak aşağıdaki gibi yaklaşmaktadır;

????..Vergi Dairesi Müdürlüğü?nün ?????. vergi numaralı mükellefi ????????? Ltd.Şti. tarafından Müdürlüğümüze hitaben verilen 15/12/2006 tarihli dilekçede; şirketin nev?i değişikliği (limited şirketten anonim şirkete dönüşülmesi) nedeniyle kurumlar vergisi ve geçici vergi beyannamesinin ne şekilde verileceğine ilişkin hususlar sorulmakta olup, söz konusu hususlara ilişkin Müdürlüğümüz görüşü aşağıda yer almaktadır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu?nun ?Devir, Bölünme, Hisse Değişimi? başlıklı 19.maddesinde; ? 1) Bu Kanunun uygulanmasında aşağıdaki şartlar dahilinde gerçekleşen birleşmeler devir hükmündedir:
a) Birleşme sonucunda infisah eden kurum ile birleşilen kurumun kanunî veya iş merkezlerinin Türkiye'de bulunması.
b) Münfesih kurumun devir tarihindeki bilânço değerlerinin, birleşilen kurum tarafından bir bütün halinde devralınması ve aynen bilânçosuna geçirilmesi.
(2) Kurumların yukarıdaki şartlar dahilinde tür değiştirmeleri de devir hükmündedir.
.....? hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun ?Devir, bölünme ve hisse değişimi hallerinde vergilendirme? başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında;
?(1) Devirlerde, aşağıdaki şartlara uyulduğu takdirde, münfesih kurumun sadece devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar vergilendirilir; birleşmeden doğan kârlar ise hesaplanmaz ve vergilendirilmez:
a) Şirket yetkili kurulunun devre ilişkin kararının Ticaret Sicilinde tescil edildiği tarih, devir tarihidir. Münfesih kurum ile birleşilen kurum;
1) Devir tarihi itibarıyla hazırlayacakları ve müştereken imzalayacakları münfesih kuruma ait kurumlar vergisi beyannamesi ile,
2) Devir işleminin hesap döneminin kapandığı aydan kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın sonuna kadar geçen süre içerisinde yapılması halinde, münfesih kurumun önceki hesap dönemine ilişkin olarak hazırlayacakları ve müştereken imzalayacakları münfesih kuruma ait kurumlar vergisi beyannamesini,
birleşmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde münfesih kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine verirler.? hükmü yer almaktadır.

Yine aynı Kanunun ?Kurumlar vergisi ve Geçici Vergi Oranı? başlıklı 32.maddesinde ise; ? (1) Kurumlar vergisi, kurum kazancı üzerinden % 20 oranında alınır.
(2) Kurumlar vergisi mükelleflerince, (dar mükellefiyete tâbi kurumlarda ticarî ve ziraî kazançlarla sınırlı olarak) câri vergilendirme döneminin kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre ve câri dönemin kurumlar vergisi oranında geçici vergi ödenir. Tam mükellef kurumlar için geçerli olan esaslar, dar mükellef kurumlara da aynen uygulanır.
...? hükmü yer almaktadır.

Konu ile ilgili olarak 27/12/1998 tarih ve 23566 sayılı Resmi Gazete?de yayımlanan 217 Seri No?lu Gelir Vergisi Genel Tebliği?nin ?Özellik Gösteren Durumlar? başlıklı 4.Bölümünde ise;
?4.10. İşi Bırakan veya Tasfiyeye Giren Mükellefler
.....
59. Geçici vergi beyannamesinin verilme süresinden önce aynı dönemi içeren gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi halinde, bu dönem için ayrıca geçici vergi beyannamesi verilmeyecektir.
60. Örneğin, birleşme ve devir hallerinde, birleşme ve devir tarihi itibariyle hukuki varlığı sona eren kurumların birleşme karı veya devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar için ... gün içinde beyanname verilmesi gerektiğinden, hukuki varlığı sona eren kurumlar, birleşme veya devir tarihinin içinde bulunduğu dönemler için geçici vergi beyannamesi vermeyeceklerdir.
.....? açıklamaları yer almaktadır.
Bu hüküm ve açıklamalara göre, Kurumlar Vergisi Kanunu açısından şirketlerde nev?i değişikliği devir hükmünde olup, ilgili hesap döneminin başlangıcından devir tarihine kadar olan dönemin faaliyet sonuçlarına ilişkin olarak hazırlanacak müştereken imzalanan münfesih şirkete ait kıst dönem kurumlar vergisi beyannamesinin 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 20. maddesi hükmü gereğince, devir işleminin ticaret sicilinde ilan edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde münfesih kurum ve birleşilen kurum tarafından münfesih kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine verilecektir.

Diğer taraftan, geçici vergi beyannamesinin verilme süresinden önce aynı dönemi içeren kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi halinde, devir tarihi itibariyle hukuki varlığı sona eren kurumların devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar için 30 gün içinde beyanname verilmesi gerektiğinden devir tarihinin (04/12/2006) içinde bulunduğu dönem (4.Dönem) için geçici vergi beyannamesi verilmesine gerek yoktur. Ancak, devir tarihinin içinde bulunduğu dönemden önceki dönemler için geçici vergi beyannamelerinin verilmesinin gerekeceği de tabidir. (5) T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

III.SONUÇ


Kurumlar Vergisi Beyanının sözkonusu olduğu bu dönemde, nev?i değişikliğine ilişkin kısa bir hatırlatma yapmak istedim.
Kurumlar Vergisi Kanunu açısından şirketlerde nev?i değişikliği devir hükmünde olup, ilgili hesap döneminin başlangıcından devir tarihine kadar olan dönemin faaliyet sonuçlarına ilişkin olarak hazırlanacak müştereken imzalanan münfesih şirkete ait kıst dönem kurumlar vergisi beyannamesinin 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 20. maddesi hükmü gereğince, devir işleminin ticaret sicilinde ilan edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde münfesih kurum ve birleşilen kurum tarafından münfesih kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine verilecektir.

?Sevgiyi yanınızdan asla ayırmayınız.?


Kadir Dodi
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
İşletme Yönetimi Bilim Uzmanı