VERGİSEL DENETİMLERDE TEMSİL VE AĞIRLAMA GİDERLERİNİN ÖNEMİ



I. GİRİŞ

. Ülkemizde varolan bu güzel anlayış ?komşuluk? kavramı ile de perçinleşmiş ve takdire şayan bir görünümü ve izlenimi tüm dünyaya aksettirmiştir.

Elbetteki bu güzel erdem, iktisadi sistem içerisinde varolan işletmelerde yansımasını bulmaktadır.

Peki nedir bu temsil?

Türk Dil Kurumumuz Sözlüğünde temsil, konumuz itibari ile

1 . Birinin veya bir topluluğun adına davranma.

Olarak tanımlanmaktadır.

İşletmeler ticari faaliyetlerinin genel kapsamı içerisinde iç ve dış ilişkilerinin gereğince misafirlerine veyahutta çalışanlarına temsil ve ağırlama eylemi çerçevesinde parasal harcamalarda bulunmaktadırlar. Elbetteki burada yeralan harcama kavramı, gider kavramı yönü ile değerlendirilmiş olacaktır.

II. TEMSİL VE AĞIRLAMA GİDERLERİ

Ticari işletmelerin işleriyle ilgili olarak ticari örf ve adetlere uygun, işletmelerin cirosu ile orantılı temsil ve ağırlama giderleri ticari kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilir.

Örneğin iş gezilerinizde konaklamak ve müşterileri misafir etmek için kiralanan konut için ödenen kira tutarı, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel gider mahiyetinde ödeme olacağından bu harcamanın safi kazancın tespitinde gider olarak indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır. (1)

Bununla birlikte, ?Temsil ve ağırlama giderlerinin mahiyeti ve neler olduğu konusunda vergi kanunlarında özel bir hüküm bulunmadığı gibi tek düzen muhasebe sisteminde de hesap ismi olarak da yer almamıştır.

Temsil ağırlama giderlerinin mahiyeti ve neler olduğu konusu tamamen uygulama sırasında ortaya çıkmaktadır. Böyle bir isim genel olarak kullanılmaktadır. Hangi giderlerin bu kapsamda olduğu kişi ve kuruma göre değişmekle birlikte genel kabul görmüş uygulamaya göre işyerine gelen bir kimseye çay, kahve, meşrubat ve yemek ikram edilmesi bu kapsamda nitelendirilir. Ayrıca müşteriye, misafire veya potansiyel müşteriye lokantada yemek yedirilmesi, otelde yatırılması, belirli günlerde çiçek, hediye ve kart gönderilmesi de bu mahiyette düşünülebilir.? (2)
Kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabilecek giderler için yukarıda açıklandığı üzere Gelir Vergisi Kanununun ilgili maddesine bakmak gerekecektir.
Gelir Vergisi Kanununun ilgili maddesinde, ticari kazancın tespitinde hangi giderlerin indirim konusu yapılacağı belirtilmektedir. Bu maddenin birinci fıkrasına göre ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler indirim konusu yapılabilecektir.
Bu tanıma göre, maliyetle ilgisi bulunmayan, ticari elde edilmesi ve devam ettirilmesi ile ilgili giderler indirilecek genel giderlerdir. Genel giderlerin neler olduğu uygulama sırasında ortaya çıkmaktadır. Bunların indirilebilir gelir olup olmadığı yukarıdaki tanımdan hareketle bulunabilir. Diğer taraftan, Maliye Bakanlığının muktezaları ve yargı kararları da hangi giderlerin indirilebilir gider olduğu hakkında bilgi vermektedir.

Temsil ve ağırlama giderleri de ticari kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesi il ilgili ise genel gider mahiyetindedir. Bu giderlerin ticari kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesi ile ilgisini kurmak her zaman kolay olmayabilmektedir.

Bu giderlerin indirilebilir gider olabilmesi için bazı kriterleri kullanmak mümkündür. Tabidir ki her şeyden önce işletme sahibi veya sahiplerinin şahsi ihtiyaçları ve zevklerini tatmine yönelik olmamalıdır. Yapılan harcama ile gelir elde edilmesine ve satışların arttırılması bağlantısı olması gerekir. Harcamanın miktarı yapılan işin niteliğine ve miktarına uygun olmalıdır. Diğer taraftan personel için yapılan aynı ve nakdi harcamalar ücret mahiyetinde olduğundan bu kapsamda düşünülmez.

Bu konudaki yargı kararlarında bazıları şunlardır;

Genel olarak iktisadi ve ticari hayatta karşılıklı münasebetler bakımından çiçek ve çelenk

gönderilmesi ile ilgili masraflar işle ilgili ve işin idaresi için yapılmış alacağından indirilebilir.(3)

Ticari kazancın elde edilmesi ve iade ettirilmesi için yapılan genel giderler beyanında temsil masraflarını da indirilecek gider olarak kabul etmek gerekmekte ise de, bu indirimin yapılabilmesi için, temsil masrafının işle ilgili olması ve bu ilginin tespit edilebilmesi bakımından masrafın kimin için ve ne münasebetle yapıldığının belli olması gerekir, Halbuki temsil masrafları içinde yer alan yemek, içki, hediye v.s. şeklindeki masrafın hangi münasebetle, kimin için yapıldığı tespit edilemediği gibi, ortaya çıkan isim sahiplerinin ise müesseseye mensup oldukları, müessese ile ticari münasebeti bulunan üçüncü şahıslar için yapılmadığından gider yazılamaz. (4)

III.SONUÇ

Yukarıda belirtildiği üzere temsil ve ağırlamaya yönelik giderlerin gerek kayıtlanmasında gerekse muhasebeleştirilmesinde mutlak surette uyulması gereken zorunluluklar bulunmaktadır.

Elbetteki ticari kazancın elde edilmesi yönü ile bir takım masraflar yapılacaktır. Bu masrafların kim için ve hangi münasebetle yapıldığı illiyeti, denetimin gerçekleştirilmesinde gözönüne alınacak ve denetim faaliyeti o şekilde yön bulacaktır.

Kuşkusuz işletmelerde meslek mensubu olmayan mevcut diğer yöneticiler, gerek vasıfları gerekse mesleki bilgisizlikleri yönü ile sürekli uyarılmalıdırlar. Aksi halde İşletmeler vergisel açıdan sıkıntı yaşayacaklardır.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

(1) Altar Ömer ARPACI Maliye Bakanlığı Gelirler Başkontrolörü alomaliye.com-2),(3) Dn 4D 19.1.1972 T.E. 69/2014, K. 72/216 Recep Turgay Gelir Vergisi Kanunu Ve tatbikatı, 4B C.1 İstanbul 1976, S.564 (4) KIZILOT Ş. ? Gelir Vergisi Kanunu ve Uygulaması, Savaş Yayınları Cilt 2 ankara 1991 S.1347


Kadir Dodi
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir