Yönetmelik taslaklarına ilişkin görüş ve önerilerim aşağıdaki gibidir.

VERGİ İNCELEMELERİNDE UYULACAK USUL ve ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK (TASLAK)

Defter ve belgelerin alınması
MADDE 11 - (1) Mükelleflerin defter ve belgeleri yazılı olarak istenir ve tutanakla teslim alınır. Yazıda, ibraz edilecek defter ve belgeler, ibraz süresi ve yeri, ibraz edilmemesi halinde uygulanacak müeyyidelere yer verilir.
(2) Mükellefin yazıya gerek kalmaksızın defter ve belgeleri ibrazı üzerine, defter ve belgeler tutanak düzenlenmek suretiyle de alınabilir.
.......

GÖRÜŞ
1. maddede defter ve belgelerin yazı ile isteneceği belirtilmiş, 2. madde de inceleme elemanına telefonla defter belge istettirip ardından Mükellefin yazıya gerek kalmaksızın defter ve belgeleri ibrazı üzerine tutanak tutulması olanağı sağlanmaktadır. Bu işin Türkçesi böyle anlaşılmaktadır. Bu doğru değildir. Böyle şey olurmu demeyin değerli Maliye bürokratları herhangi bir meslek mensubuna veya Odaya veya Birliklerine açın sorun size bu konuda yaşanılanları özetler. "Mükellef sayın Mali Müşavirim bizi az önce şu bürodan/kuruldan/kontrolörlükten isminin şu olduğunu, şu şu şu evrakları he bide defterleri istediğini bildiren bir arkadaş aradı. Unutmadan telefonunu da verdi yazarmısın!" Mükellef ne yapmalı ? Mükellef yazıya gerek kalmaksızın defter ve belgelerini ibraz etmeli???." Neden ?Yönetmelik buna müsait ! Peki Yasa da öylemi ?

Bu nedenle 2. madde mükellef hakları gözetilerek kaldırılmalı, yada 213 sayılı VUK bir madde eklenerek Mükellefin yazıya gerek kalmaksızın defter belge ibrazı hangi hallarde vukua geldiğine ilişkin açıklamalara yer verilmelidir. Bilgi söz ile istenebildiğine göre defter ve belgeler de telefon ile istenebilmesinin önü açılmalıdır.!!!

İnceleme elemanları defter ve belge tesliminden sonra ihtiyaç duyacakları izahat, ek bilgi, belge ve dökümanları da mutlaka yazı ile belirli bir süre vererek istemelidirler. Her ne kadar bilgiler söz ile istenebilse de şirketlerin Muhasebe birimlerini hazırlaması güç tablo çalışmalarına boğarak sürekli bir şekilde Devletimizin inceleme yetkisinden gelen ağırlığını hissettirip mükellefi zor durumda bırakmamalıdırlar.

İncelemenin yapılacağı yer
MADDE 13 - (1) Vergi incelemeleri esas itibariyle incelemeye tabi olanın iş yerinde yapılır.
(2) İş yerinin müsait olmaması, ölüm, işin terk edilmesi gibi zaruri sebeplerle incelemenin yerinde yapılması imkânsız olur veya mükellef ve vergi sorumluları isterlerse inceleme dairede yapılabilir.
(3) Bu takdirde incelemeye tabi olanın defter ve belgelerini daireye getirmesi kendisinden yazılı olarak istenilir.
(4) İncelemenin dairede yapılması halinde istenilen defter veya belgeleri belli edilen zamanda mazeretsiz olarak getirmeyenler, bunları ibraz etmemiş sayılırlar. Haklı bir mazeret gösterenlere, defter ve belgelerini daireye getirmesi için uygun bir süre verilir.

GÖRÜŞ
Yukarıda sayılan istisnai durumlar dışında İnceleme elemanlarının defter ve belgeleri doğrudan doğruya vergi incelemesi yapılmak üzere ibrazını istemelerinin mümkün olmadığına yer verilmelidir. Bununla birlikte Vergi incelemelerinde yer sorununa ilişkin yaşanan itilaflara ilişkin yasa maddeleri günümüz koşullarına göre revize edilerek yasal düzenlemeler yapılmalıdır.

Haklı mazeret olarak görülebilecek defter ve belgelerin başka bir inceleme nedeniyle Vergi Dairesi, diğer inceleme elemanları, Sosyal Güvenlik Müfettişleri veya Ticaret Mahkemelerinde bulunması durumunda bildirimi mükellef tarafından hangi usul ve esaslara göre yapılacaktır. İnceleme elemanınca mükellefin defter ve belgelerini daireye getirmesi için uygun bir süre hangi esaslara göre verilecektir.?

İnceleme tutanaklarında yer alacak unsurlar
MADDE 17 - (1) Vergi incelemesi ile ilgili düzenlenecek tutanaklarda;
a) Tutanağın düzenlendiği yer ve tarih,
b) İlgililerin adı, soyadı ve unvanları, vergi kimlik numaraları ile imzaları,
c) Vergilendirme ile ilgili olaylar ve/veya hesap durumları,
ç) Varsa, ilgililerin itiraz ve mülahazaları,
d) Tutanakta belirtilen hususların ilgililer tarafından okunduğunu ve doğruluğunun anlaşıldığını belirten ifade,
e) Nezdinde inceleme yapılan mükellefe tutanakta yer alan hususların vergi kanunları karşısında yapılması muhtemel tarhiyat bakımından ispatlama vasıtası olduğu hususunun tutanağın düzenlenmesinden önce mükellefe bildirildiği hususu,
yer alır.

GÖRÜŞ
Çoğu kez inceleme tutanakları ilgilileri tarafından sadece imzaya davet aşamasında görülebilmektedir. Bu nedenle 5, 10 dakikalık bir sürede mükellefin hukuki statüsünü doğrudan etkileyen ve ağır sonuçlarda doğurabilecek incelemeye ilişkin tutanağın okunması itiraz noktalarının belirlenmesi mülahazaların inceleme tutanağına geçirilmesi nasıl mümkün olacaktır.? İnceleme elemanları bunun ne kadarını tutanaklara geçirecektir.! e bendinde "e) Nezdinde inceleme yapılan mükellefe tutanakta yer alan hususların vergi kanunları karşısında yapılması muhtemel tarhiyat bakımından ispatlama vasıtası olduğu hususunun tutanağın düzenlenmesinden önce mükellefe bildirildiği hususu,yer alır." deniyor bu nedenle inceleme tutanağı taslak halinde ilgilisine Varsa, ilgililerin itiraz ve mülahazalarına ilişkin hazırlıkların yapılabilmesi, mükellefe neye niçin neden itiraz edeceğini belirlemesi için zaman tanınarak gönderilmeli/verilmeli/mail atılmalı/fakslanmalı/fotokopisi verilmeli vs. itiraz ve varsa mülahazaların yer aldığı tutanak sonra imza edilmelidir.

İnceleme süresi
MADDE 23 - (1) İncelemeye başlanıldığı tarihten itibaren, tam inceleme yapılması halinde en fazla bir yıl, sınırlı inceleme yapılması halinde ise en fazla altı ay içinde incelemenin bitirilmesi esastır.
(2) Bu süreler içerisinde incelemenin bitirilememesi halinde, vergi incelemesine yetkili olanlar gerekçeli bir yazı ile bağlı oldukları inceleme ve denetim biriminden, inceleme süresinin bitiminden en geç on gün önce, ek süre talep edebilirler.
(3) Ek süre talebi ilgili inceleme ve denetim birimi tarafından değerlendirildikten sonra altı ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Bu durumda, incelemenin bitirilememe nedeni ilgili inceleme ve denetim birimi tarafından nezdinde inceleme yapılana yazılı olarak bildirilir.
(4) İnceleme ve denetim birimleri, incelemenin zamanında bitirilmesini sağlayacak gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
(5) İnceleme görevinin başka bir inceleme elemanına devredilmesi gerektiği hallerde, inceleme kalan süre içinde tamamlanır.
(6) Sınırlı incelemenin sonradan ortaya çıkan durumlar nedeniyle tam incelemeye dönüşmesi halinde inceleme süresi, sınırlı incelemeye başlanan tarih itibariyle hesaplanır.
(7) Ek süre dahil olmak üzere süresinde, herhangi bir kabul veya eleştiri raporu düzenlenmemesi halinde durum, vergi incelemesine yetkili olanlar tarafından yazılı olarak bağlı olduğu inceleme ve denetim birimine bildirilir. İncelemeyi bitiremeyen inceleme elemanı hakkında disiplin hükümleri uygulanır.
(8.) İnceleme, neticesi alınmamış hesap dönemi de dahil olmak üzere, tarh zamanaşımı süresi sonuna kadar her zaman yapılabilir. Evvelce inceleme yapılmış veya matrahın re?sen takdir edilmiş olması yeniden inceleme yapılmasına ve gerekirse, tarhiyatın ikmaline mani değildir.
(9) 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 17 nci maddesi ile 5604 sayılı Mali Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanun hükümleri saklıdır.

GÖRÜŞ
İnceleme elemanınca her türlü sürelerin kullanılması durumunda herhangi bir kabul veya eleştiri raporu düzenlenmemesi halinde inceleme elemanı hakkında disiplin işlemleri yapılacak peki ya mükellefin durumu ne olacaktır.? İnceleme görevinin başka bir elemana devredilmesi durumunda sürenin dolmasına kısa bir zaman kala alel acele rapor düzenlenerek mükellefe tebliğ mi edilecektir.? Bu sürelerde incelemenin tamamlanmaması durumunda doğabilecek Vergi Ziyaı ve Gecikme zamlarına ilişkin mükellefin haklarının da gözetileceği yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Örneğin Gecikme zammının incelemenin tamamlanması gereken tarihte son bulması gibi.

Hoş Çarşamba günü internet sitesinde yayınlanarak taslaklara ilişkin Bugün son günü olan görüşlerin değerlendirilmesi ne kadar yapılabilir ki !!! Yasa 01.08.2010 tarihinde yayınlandı 22.12.2010 tarihinde yasanın uygulanmasına ilişkin yönetmelik taslakları kamuoyuna ilan edildi ve 01.01.2011 tarihinde yürürlüğe girecek mükellefi ve vergi incelemelerinin usul ve esaslarına ilişkin önemli düzenlemeler için vakit bitti. Yürürlüğü vatana millete hayırlı olsun.

Sözün özü "İncelemenin ana esasları kesinlikle kanunla düzenlenmelidir."

Saygılar
ALi PINAR