Yurtiçi Ve Yurtdışı Seyahat Giderleri Ve Harcırah Uygulaması

ferhat

Moderator
Forum Yönetimi
Üyelik
6 Haz 2005
Mesajlar
6,667
Konum
İSTANBUL
YURTİÇİ VE YURTDIŞI SEYAHAT GİDERLERİ VE HARCIRAH UYGULAMASI


Seyahat giderleri her geçen yıl işletmelerin bütçelerinde daha büyük bir yüzde ile yer almaktadır. Globalleşen ve küçülen dünyada böyle bir sonuç ile karşı karşıya kalmak doğal bir sonuçtur. Durum böyle olunca da, seyahat giderleri ile ilgili vergisel avantaj ve dezavantajları bilmek işletmeler için serbest bırakılmış yöntemlerden herhangi birisini seçmek ve mecburi olan seyahat maliyetlerini minimize etmek açısından ise bir hayli önem arz etmektedir.

Yasal Mevzuat;
Harcırah kanununa tabi olmayan özel işletmeler için yapılacak işlemler ile ilgili Yasal mevzuat oldukça sınırlı olup 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 24/2.maddesinde;
?Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından idare meclisi başkanı ve üyeleri ile denetçilerine, tasfiye memurlarına ve hizmet erbabına (Harcırah Kanunu'na tabi olsun olmasın her türlü sözleşmeli personel dahil) verilen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündelikler (Bu gündelikler aynı aylık seviyesindeki devlet memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşarsa, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur)?,
Aynı kanunun 40/4.maddesinde ise; ?İşle ilgili ve yapılan işin ehemmiyeti ve genişliği ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri (Seyahat maksadının gerektirdiği süreye maksur olmak şartiyle)? denilmektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda ise konu ile ilgili özel bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak Kurumlar Vergisi Kanununun 6.maddesindeki ?Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır? ifadesinden dolayı Kurumlar Vergisi mükellefleri ile Gelir Vergisi mükellefleri arasında uygulama açısından bir farklılık bulunmamaktadır.
Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri uygulama ile ilgili daha fazla detay bilgiye sahip olmak istedikleri takdirde ise tek bakacakları kaynak 6425 sayılı Harcırah Kanunu olmaktadır.

Gider Yöntemleri;

Yönetim Kurulu Başkan ve Üyelerinin, Denetçilerin, Tasfiye Memurlarının ve çalışan sözleşmeli hizmet erbabının yurtiçi veya yurtdışına işle ilgili geçici görev ile gitmeleri durumunda, yapılacak harcamalar açısından gerçek gider yöntemi, harcırah (gündelik) yöntemi veya karma bir yöntem uygulanabilmektedir.
Yapılacak giderleri yol, yatma ve yemek ile ilgili giderler olarak genel olarak üçe ayırmak gerekir. Bunun dışında belgelenmek koşulu ile temsil, telefon vb giderler de gider olarak kabul edilmektedir.

Gerçek Gider Uygulaması;
Eğer işletme tarafından gerçek gider yöntemi seçilmiş ise yurtiçi veya yurtdışı diye bir ayrım ve bir tutar limiti olmaksızın alınan belgelerin tamamı gider olarak kayıt edilebilir. Burada tek dikkat edilmesi gereken Gelir Vergisi Kanununun 40/4 de belirtilen işle ilgili ve yapılan işin büyüklüğü ile ilgili mantıklı olma koşuluna dikkat edilmelidir.

Yurtiçi Harcırah Uygulaması;
6425 Sayılı Harcırah Kanunu'nun 33. maddesine göre verilecek harcırah gündelikleri her yıl Bütçe Kanunu ile belirlenir. 2009 yılı merkezi yönetim bütçe kanununda yer alan H cetvelleri ile 2009 yılı 1.yarısı ve 2. yarısı için harcırah gündelikleri ayrı ayrı belirlenmiştir. Buna göre, 1 Temmuz 2009 tarihinden itibaren uygulanacak olan ve gelir vergisinden istisna edilen yurt içi gündelik tutarları ile bu tutarlara karşılık gelen gelir dilimlerini gösterir tablo aşağıdaki şekildedir. Bu tabloya göre görevli kişinin gelir seviyesine bakarak vergiden istisna edilen gündelik tutarının da belirlenmesi gerekir.



Tablo 1:

Brüt aylık tutarı Gelir vergisinden istisna gündelik tutarı (TL)

1.274,72 ve fazlası 37,50

1.264,65 - 1.274,71 31,50

1.141,63 - 1.264,64 28,50

985,05 - 1.141,62 26,00

794,65 - 985,04 23,50

794,64 ve daha aşağısı 22,50




Görevli kişilerin belediye sınırları dışına geçici görevle gönderilmeleri halinde, 6425 Sayılı Harcırah Kanununun 39.maddesine göre hareket edilmelidir. 39.maddede ?Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.? denilmektedir. Bu maddeye göre verilecek harcırah tutarını öğle yemeği, akşam yemeği ve yatmaya isabet edecek şekilde üç e bölerek gerçekleştirilen kısmı için uygulamak gerekecektir.
Bu belirlenen harcırah tutarı yukarıda da belirtildiği üzere sadece yemek ve yatma giderleri için olup yol ile ilgili giderlerin kabul edilebilmesi için belgelerinin ibraz edilmesi şarttır.
Harcırah Kanunu'nun 43. maddesinde, ?seyahat günlerine ait gündelikler, seyahat edilen aracın hareket saatinden gidilecek yere varış saatine kadar geçen 24 saat için hesap edilir. Bu süreden az devam eden seyahatler bir gün kabul edilir. Sürenin her 24 saati aşan kesri tam gün sayılır.? der.
Verilecek harcırah ile ilgili bir ücret bordrosu yapılarak, bu bordroda hangi kişilerin, hangi işleri yapmak için nerelere gittiği belirtilip, sadece brüt harcırah tutarından binde altı damga vergisi kesintisi yapılarak, görevli kişilere imzalatılması gerekmektedir. Harcırah kanununa göre yapılan bu ödemeler tevsik zorunluluğu kapsamında olmadığından banka kanalı ile ödenmesi zorunluluğu yoktur.
Harcırah tutarı kaç lira olursa olsun 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık sigortası Kanununun 80.maddesinin b bendine göre SGK primine tabi değildir. Tablo 1 de belirtilen tutarları aşması halinde aşan tutarın ücret geliri olarak değerlendirilerek ayrıca Gelir Vergisi Stopajı da yapılması gerekmektedir.

Yurtdışı Harcırah Uygulaması;
Yurtiçi Harcırah uygulamasına esas olan konular yurtdışı harcırah için de geçerlidir. Ancak yurtdışı harcırah rakamların daha yüksek olması sebebi ile gelecekte matrah farkına konu olmaması bakımından daha titizlikle davranılması gerekmektedir. Gidilen yerin, mal ve hizmet verilen yahut alınan bir yer olması, gidilen yerde düzenlenen bir ticari anlaşmanın mevcudiyeti, gezi esnasında görüşülen yabancı firma ilgililerinin mukabil ziyaretleri, getirilen numune ve dokümanlar, alınan veya verilen fiyat teklifleri, teknik özellik beyanları, fuar giriş çıkış belgeleri, proforma faturalar ve benzeri belgelerin olması gelecekte ispat vesikaları olacaktır.
Yurtdışı Harcırah uygulaması ile ilgili olarak da yine kanun eki cetvelde (H Cetveli) ise 01 Temmuz 2009 tarihinden itibaren uygulanacak gündelik miktarları yer almaktadır.


Tablo 2:

Gelir grubu Gelir dilimleri

(Brüt aylık tutarı, TL)

I. Grup 1.274,72 ve fazlası

II. Grup 1.264,65 - 1.274,71

III. Grup 1.113,67 - 1.264,64

IV. Grup 794,65 - 1.113,66

V. Grup 794,64 ve aşağısı




Tablo3 de ise, 30/01/2009 tarihli Resmi Gazete?de yayımlanan 2009/14579 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen gelir vergisinden istisna edilen yurtdışı gündelik tutarları aşağıda yer almaktadır.



Tablo 3:

Ülkeler / Para birimi I. Grup
II. Grup
III. Grup
IV. Grup
V. Grup

ABD (ABD Doları) 182
146
117
110
93

Almanya (Euro) 164
131
105
99
83

Avustralya (Avustralya Doları) 283
227
181
171
143

Avusturya (Euro) 166
132
106
100
84

Belçika (Euro) 161
128
103
97
81

Danimarka (Danimarka Kronu) 1.238
988
791
746
627

Finlandiya (Euro) 148
119
95
90
74

Fransa (Euro) 160
127
102
96
81

Hollanda (Euro) 156
125
100
94
80

İngiltere (Sterlin) 115
91
74
69
59

İrlanda (Euro) 155
124
99
94
78

İspanya (Euro) 158
126
101
95
80

İsveç (İsveç Kronu) 1.359
1.085
867
819
687

İsviçre (İsviçre Frangı) 283
226
181
171
143

İtalya (Euro) 152
122
98
92
77

Japonya (Japon Yeni) 31.405
25.127
20.118
18.901
15.914

Kanada (Kanada Doları) 244
195
156
147
125

Kuveyt (Kuveyt Dinarı) 50
40
33
31
25

Lüksemburg (Euro) 161
128
103
97
82

Norveç (Norveç Kronu) 1.193
952
762
719
604

Portekiz (Euro) 155
124
99
93
78

Suudi Arabistan (Suudi Arabistan Riyali) 617
492
395
372
313

Yunanistan (Euro) 158
126
101
95
80

Diğer AB Ülkeleri (Euro) 127
101
81
76
65

Diğer Ülkeler (ABDDoları) 157
125
100
95
80




Görevli kişinin ücret seviyesi karşılığına gelen grup Tablo 2 den bulunarak gidilen ülke
Tablo 3 den tespit edilir. Ve buna göre kişinin o ülke için alacağı günlük harcırah tutarı tespit edilir.
Yurtdışı seyahatlerde seyahat süresinin ilk 10 günü için ödenecek gündelikler Tablo 3 'de gösterilen her bir miktar için % 50 artırılmak suretiyle hesaplanır.
Seyahatin ilk 10 günü ile sınırlı olmak koşulu ile belgeli konaklama gideri eğer günlük artırımlı harcırah tutarının %40?ından fazla ise, fazla olan kısmın %70?i vergiden müstesna harcırah tutarına ilave edilir. Ancak ilave edilen bu tutar, vergiden istisna gündelik tutarının; aylık seviyesi
1 ve 2. grup ta olanlar için %100?ünden, diğerleri için %70?inden fazla olamaz.
Yurtdışı seyahatlerde de, yurtiçi seyahatlerde olduğu gibi harcırah gündeliğinin 1 /3 ü öğle yemeği, 1 /3'ü akşam yemeği ve 1 / 3 ü yatma ücretine karşılık olarak verilmektedir. Bundan dolayı seyahatte geçen her gün için, öğle yemeği, akşam yemeği veya yatak ücreti olarak belge ibraz edilmemiş ise, bunun yerine her biri için harcırah gündeliğinin 1 /3'ü seyahat eden personele ödenir.
Seyahatte geçen gün sayısının hesabı ise Harcırah Kanunu?nun 43 üncü maddesi uyarınca, hareket saatinden itibaren geçen her 24 saatin bir gün sayılması ve sonraki saat kesirlerinin de tam gün olarak kabulü suretiyle yapılır. Örneğin, seyahat 1 Temmuz günü Saat 14.00 de başlamış ve 3 Temmuz günü saat 15.00 de sona ermişse bu seyahat 3 gün sürmüş sayılır. Ancak 3 Temmuz saat 13.00 de sona erseydi 2 gün sayılacaktı.
Yurtdışı görev 180 günden fazla sürmüşse, 181 inci ve daha sonraki günler için verilebilecek harcırah, normal harcırahın üçte ikisidir.
Hem belgelerine dayanılarak gerçek yeme ve yatma giderleri karşılanır hem de seyahat edene harcırah adı altında para verilirse, bu para harcırah sayılamaz, ücret olarak değerlendirilir. Ve bu rakamın brüt ü bulunarak stopaja tabi tutulması gerekir.
Yeme ve yatma giderleri için ister gerçek usul ister harcırah usulü benimsenmiş olsun, seyahat esnasında ortaya çıkan yeme ve yatma dışındaki diğer işle ilgili ulaşım, temsil, ağırlama, haberleşme, numune temini gibi diğer giderler, belgelerine dayalı olarak veya VUK nun 288 inci maddesi uyarınca belge aranmaksızın ayrıca giderleştirilebilir.

Yurtdışı Harcırahına Bir Örnek;
2.500,00 TL Brüt ücretli bir çalışan 13 günlüğüne Fransa?ya iş seyahati için gittiği takdirde kaldığı otel için 100 Euro fatura ibraz etmesi halinde verilecek olan harcırah tutarının vergiden istisna edilen kısmı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
Yurtdışı Gündeliklerin Hesaplanmasında Esas alınacak tutar (1.Grup) 160,00 Euro
İlk 10 gün için %50 fazla tutarın hesaplanması (160*%50) 80,00 Euro
---------------------------
İlk 10 gün için istisna tutarı (160+80=240 Euro * 10 gün) 2.400,00 Euro
Sonraki 3 gün için istisna tutarı (160*3 gün) 480,00 Euro
Yatacak yer temini için ilave istisna tutarı (160*0,40=64 Euro)
(100 Euro Otel- 64 Euro=36 Euro) (36 Euro*0,70=25,20 Euro*10 gün) 252,00 Euro
---------------------------
Toplam istisna tutarı 3.132,00 Euro


Bu örnekteki durumda kişiye harcırah sistemine göre ödeme yapıldığı için otel faturası için bir ödeme yapılmayacaktır. Ancak otel faturası istisna tutarının ispatı için saklanacaktır.
Bu kişi için verilen harcırah tutarı 3.132,00 Euro dan fazla ise fazlalık olan kısım için gelir vergisi kesintisi yapılmalıdır. Aksi takdirde sadece binde altı damga vergisi kesintisi yapılarak ödeme gerçekleştirilecektir.

Diğer Hususlar;
GVK 24.maddesinde sayılan Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri, Denetçiler, Tasfiye Memurları ve hizmet erbapları dışında işletmenin mali müşaviri, avukatı gibi kişilerin yurtdışına gönderilmesi halinde harcırah yöntemi uygulanması mümkün değildir. Bu kişilere böyle bir ücret ödenmesi durumunda bu kişilerin Serbest Meslek Makbuzu düzenlemeleri ve belgeleri kendilerine gider olarak kaydetmeleri gerekmektedir ya da gerçek gider yöntemi seçilerek ve harcamalar işletme tarafından yapılarak bu kişiler için yapılan masraflar direk işletmeye gider olarak kayıt edilebilir.
İşletmelerin gerçek gider yöntemi veya harcırah yöntemini uygulamaları serbesttir. Gerçek gider yönteminin seçilmesi halinde belgeler üzerinde görünen ve yurtdışında ödenen KDV (VAT) vb vergilerinde başka türlü değerlendirilmeyip gider matrahına ilave edilmesi gerekir.

Kaynak;
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu
5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
6425 Sayılı Harcırah Kanunu
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu


Bülent FIÇICI

S.Muhasebeci Mali Müşavir
 
Üyelik
30 Haz 2008
Mesajlar
125
Konum
Düzce
Ynt: Yurtiçi Ve Yurtdışı Seyahat Giderleri Ve Harcırah Uygulaması

gerçek gider yönteminde yapılan işle orantılı olması koşulu ile tamamı gider yazılabilir denmekte fakat Bazı mükellefler tarafından özelikle seyahat sıırasında yapılan ve yasal sınırın altında kalan yeme içme masraflarının, yazar kasar fişine dayanılarak gider kaydedilip kaydedilemeyeceği konusunda tereddüte düşülmüş ve Gelir İdaresi Başkanlı?ğından yazılı görüş(özelge) talebinde bulunulmuştur.

Gelir idaresi Başkanlı?ğından konuya ilişkin olarak verilen 23 Kasım 2009 tarihli özelgede 204 ve 206 seri numaralı VUK tebliğlerine atıfta bulunularak, bu düzenlemenin mükelleflerin sadece işyerlerinde kullanmak ve tüketmek amacıyla satın aldıkları mal ve hizmetleri kapsadıgı belirtiliyor.Bu nedenle söz konusu harcamaların kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilmesi için fatura alınmasının zorunlu oldugu belirtiliyor.

Yani bu durumda şirketin pazarlama satış dağıtım departmanında görevli arkadaşların getirdikleri yazarkasa fişleri, perakende satış fişleri vb. kesinlikle gider yazılamaz ve kdv si indirilemez. İllaki fatura olması gerekir.

Bu durumda ben firmalara harcirah yöntemini önermem hiç değil ise daha mantıklı değil mi? Çünkü hangi otopark fatura kesecek.Hangi esnaf fatura düzenleyecek.
Yorumlarınızı bekliyorum.Teşekkürler.
 
Üst