Tablodaki sınıflandırma genel hatlarıyla doğru yönde olmakla birlikte,
yetki belgeli oto galericiler açısından birkaç önemli noktaya dikkat etmek gerekir. Özellikle
ikinci el binek otomobil alım-satımında KDV oranı, aracın kimden alındığı ve alış belgesindeki KDV durumu ile bağlantılıdır.
3065 sayılı KDV Kanunu'nun 23/f maddesi kapsamında,
ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle uğraşan yetki belgeli mükelleflerin özel matrah uygulaması bulunmaktadır.
Tablonuzdaki satırları değerlendirecek olursak:
| Alış şekli | Satarken uygulanacak KDV |
|---|
| Vatandaştan gider pusulası ile alınan ikinci el binek otomobil | Özel matrah + %20 KDV (kâr üzerinden) |
| Sürücü kursu vb. işletmeden fatura ile alınan | Genellikle alıştaki KDV oranı üzerinden (%20) satış |
| Başka mükelleften KDV'li alınan araç | Alış şekline göre yüklenilen KDV dikkate alınarak satışta genel esaslar |
| Galeriden alınan araç | Önceki işlemin niteliği önemlidir; otomatik olarak her durumda özel matrah uygulanmaz |
Özellikle şu satırda dikkat gerekir:
"Galerici → Fatura → Özel Matrah + 20 → Satarken %1"
Bu her durumda doğru kabul edilmemelidir. Çünkü özel matrah uygulaması,
yetki belgeli ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapan mükellefin kendi yaptığı satış işlemine ilişkin bir uygulamadır. Başka bir galericiden alınan aracın alış faturası özel matrah esasına göre düzenlenmişse, sonraki satışta durum ayrıca değerlendirilmelidir.
Zararına satışta KDV oranı
Sorunuzun ikinci kısmı önemli:
"Zararına satışı yapılan aracın KDV oranı %20 midir?"
Eğer araç
özel matrah kapsamında alınmışsa (örneğin vatandaştan gider pusulası ile alınmış ve galerici tarafından satılıyorsa):
- KDV, satış bedelinin tamamı üzerinden değil,
- satış bedeli ile alış bedeli arasındaki fark (kâr marjı) üzerinden hesaplanır.
Dolayısıyla:
Alış bedeli: 500.000 TL
Satış bedeli: 480.000 TL
ise;
- Kâr yoktur,
- Özel matrah farkı oluşmaz,
- Hesaplanacak KDV çıkmaz.
Bu durumda zarar nedeniyle satışın tamamına
%20 KDV uygulanması söz konusu değildir.
Ancak araç
normal KDV'li alınmış bir araçsa (örneğin faturasında %20 KDV bulunan bir alım) ve galerici bu aracı satıyorsa, satış işlemi genel esaslara tabi olur. Bu durumda zararına satış yapılsa dahi satış bedeli üzerinden KDV hesaplanır (vergi güvenliği açısından emsal bedel hükümleri de ayrıca dikkate alınabilir).
Özetle:
- Vatandaştan gider pusulası ile alınan araç → özel matrah, zarar varsa KDV doğmayabilir.
- KDV'li alınan araç → satış bedeli üzerinden KDV hesaplanır, zarar satışı KDV'yi otomatik kaldırmaz.
- Tabloya "galeriden alınan araç" satırı için ayrıca alış faturası ve önceki işlemin niteliğine göre değerlendirme yapmak gerekir.
