Sayin Asiye
Evet,
tali acentelikte 8 milyon TL gelir karşılığında 6 milyon TL kâr çıkması tek başına anormal değil. Çünkü sigorta acentesinin temel maliyet yapısı, mal alıp satan işletmelerden oldukça farklı; esas gelir komisyon, giderler ise personel, ofis, pazarlama vb. giderlerden oluşuyor.
Ama burada özellikle
“tali acente” olduğu için komisyonun bir kısmının başka acenteye aktarılıp aktarılmadığını kontrol etmek gerekir.
GİB'in görüşlerinde, sigorta acentesinin aldığı komisyonun tali acenteye aktarılan kısmının ayrıca dikkate alınması gerektiği açıkça görülüyor. Tali acenteye ödenen komisyonlar için de özel belge düzeni bulunuyor.
Ben olsam şu kalemleri tek tek kontrol ederdim:
- Ana acenteye ödenen tali acente komisyonları: En önemli nokta bu. Örneğin 8 milyon TL komisyon geliri varsa ve bunun %50'si/60'ı üretimi yapan tali acentelere veya aracılara aktarılıyorsa, bunların gider kaydının olup olmadığına bakmak gerekir.
- Üretim yapan kişilere ödenen komisyonlar: Kişiler çalışan ise ücret/prim olarak; bağımsız ticari faaliyet gösteriyorlarsa belge karşılığı gider olarak değerlendirilmesi gerekiyor. GİB bu ayrımı özellikle istiyor
- Sigorta şirketinin komisyon hesap ekstresi: Muhasebedeki 600 hesap ile sigorta şirketlerinden gelen komisyon/gider belgelerini mutabakat yapmak çok önemli.
- İptal/iade komisyonları: Özellikle BES ve bazı sigorta ürünlerinde daha önce tahakkuk eden komisyonun sonradan iptal edilmesi mümkün. (GİB'in bu konu hakkinda özelgeside mevcut.)
- Müşteriye verilen komisyon/prim iadeleri veya indirimler: Bunlar fiilen yapılıyorsa ayrıca incelenmeli. (GİB bu konuda da özelgesi var)
- Personel ücretleri, SGK, kira, araç, yakıt, reklam/pazarlama, telefon, yazılım vb. faaliyetin gerçek giderleri.
Bir de önemli bir ayrım var:
8 milyon TL “poliçe primi” mi, yoksa gerçekten acentenin muhasebeye aldığı “komisyon geliri” mi? Sigorta acentelerinde poliçenin toplam priminin tamamı acentenin geliri gibi düşünülmemeli; acentenin kendi geliri esasen komisyon kısmıdır.
SONUC
Dolayısıyla
8 milyon gelir – 2 milyon gider = 6 milyon kâr çıkıyorsa, ilk bakacağım yer kesinlikle
tali acenteye/alt aracılara ödenen komisyonların giderlerde olup olmadığı olur.